CamPhuc.comCảm Phục
Tham gia tình nguyện

Người về hưu đi tình nguyện: chọn việc hợp sức khoẻ, dùng vốn sống, giữ nhịp vừa phải

Người về hưu muốn đi tình nguyện: những việc hợp vốn sống và sức khoẻ, cách làm cùng người trẻ, giữ nhịp vừa phải và cảnh giác lời mời góp vốn mang tiếng từ thiện.

Retired Vietnamese man with grey hair seen from behind reading a picture book aloud to small children seated on a mat in a ward community room in Vinh Long, warm light

Tuổi hưu là quãng thời gian rất hợp để đi tình nguyện: có thời gian, có vốn sống, có kỹ năng cả đời làm nghề, chỉ cần chọn việc hợp với sức khoẻ và giữ nhịp vừa phải. Những việc người về hưu làm tốt thường không phải việc nặng mà là việc cần kiên nhẫn và kinh nghiệm: kèm trẻ học, trò chuyện với người già neo đơn, dạy nghề, giữ sổ sách, hoà giải chuyện xóm giềng.

Bài này viết cho người vừa nghỉ hưu đang thấy ngày dài, cho con cháu muốn khuyến khích cha mẹ ra ngoài gặp gỡ, và cho những nhóm tình nguyện muốn đón người cao tuổi tham gia. Nội dung gồm những việc hợp, cách chọn theo sức khoẻ, cách làm cùng người trẻ, và cảnh giác trước những lời mời mang danh từ thiện nhưng thực chất là gom tiền.

Vì sao tuổi hưu là thời điểm tốt để đi tình nguyện

Nhiều người về hưu trải qua vài tháng đầu hụt hẫng. Thói quen dậy sớm đi làm vẫn còn mà không còn nơi để đến, điện thoại ít người gọi, các mối quan hệ ở cơ quan thưa dần. Tình nguyện là một trong những cách tự nhiên nhất để có lại nhịp sống: có lịch, có người chờ mình, có việc làm thấy được kết quả.

Người về hưu cũng có những thứ mà người trẻ chưa có. Họ đã từng nuôi con, từng quản lý người, từng làm nghề vài chục năm, từng đi qua những lúc khó khăn của đất nước và gia đình. Một cô giáo về hưu kèm trẻ đọc chữ, một ông kỹ sư về hưu dạy các cháu sửa xe đạp, một bà nội trợ giỏi nấu cho đông người phụ bếp ăn: đó là kỹ năng mà nhóm tình nguyện trẻ rất cần.

Và tình nguyện là cách người về hưu tiếp tục được nhìn nhận là người có ích, không chỉ là người được chăm sóc. Cảm giác ấy quan trọng với sức khoẻ tinh thần không kém gì đi bộ mỗi sáng.

Những việc người về hưu thường làm tốt

Danh sách dưới không phải tất cả, chỉ để gợi ý. Việc tốt nhất là việc gần với điều bạn đã làm cả đời.

ViệcVì sao hợpCần lưu ý
Kèm trẻ học, đọc truyện cho trẻKiên nhẫn, có kinh nghiệm nuôi dạy con cháuLàm ở nơi công cộng, theo lịch của nơi nhận
Trò chuyện, thăm người già neo đơnCùng thế hệ, dễ hiểu nhauGiữ lịch đều, không hứa điều không làm được
Dạy nghề, dạy kỹ năng sốngCó tay nghề tích luỹ nhiều nămChọn nội dung vừa sức người học, an toàn dụng cụ
Giữ sổ sách, thủ quỹ cho nhómCẩn thận, có kinh nghiệm quản lýLuôn có người đối chiếu, công khai định kỳ
Hoà giải, góp ý trong khu phốĐược người trong xóm nể trọngLắng nghe hai phía, không phán xét, không can thiệp đời tư
Chăm cây, giữ vệ sinh chungViệc nhẹ, ngoài trời, đều đặnTránh nắng gắt, tránh làm một mình ở nơi vắng

Người về hưu ở nông thôn và thành phố có những việc khác nhau. Ở Cà Mau hay An Giang, việc có ích có thể là dạy trẻ biết bơi an toàn theo lớp có người được đào tạo hướng dẫn, chỉ cách giữ nước sạch; ở một khu chung cư tại Thành phố Hồ Chí Minh có thể là trông giúp tủ sách hay giữ quỹ khuyến học. Hỏi xem nơi mình sống đang thiếu gì là cách chọn việc tốt nhất.

Chọn việc theo sức khoẻ

Biết rõ giới hạn của mình. Đứng lâu, bê vác, đi lại nhiều, làm ngoài nắng là những việc tốn sức. Nếu có bệnh mạn tính như huyết áp, tim mạch, tiểu đường, hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi mình về mức hoạt động phù hợp trước khi nhận việc nặng.

Ưu tiên việc ngồi, việc trong nhà. Kèm học, trò chuyện, giữ sổ, khâu vá, làm đồ thủ công là những việc có ích mà không tốn sức.

Tránh chuyến đi xa vất vả. Đường đèo, ngủ tập thể, ăn uống thất thường dễ làm người cao tuổi mệt. Nếu muốn đi, chọn chuyến ngắn, có người thân hoặc người quen đi cùng, mang đủ thuốc đang dùng.

Báo cho nhóm tình trạng sức khoẻ. Không cần kể chi tiết bệnh, nhưng nên báo những điều quan trọng như dị ứng, bệnh tim, đang dùng thuốc chống đông, để nhóm biết khi cần gọi 115 thì nói gì.

Nghỉ khi thấy mệt. Không ai đánh giá người cao tuổi nghỉ giữa buổi. Cố quá rồi ngã bệnh làm cả nhóm lo và bạn mất nhiều tuần mới quay lại được.

Làm việc cùng người trẻ trong nhóm

Nhiều nhóm tình nguyện chủ yếu là người trẻ, và người về hưu tham gia vào có khi thấy lạc lõng. Người trẻ nói nhanh, nhắn tin nhiều, họp qua mạng, quyết định nhanh. Người cao tuổi quen họp trực tiếp, muốn bàn kỹ, đôi khi thấy cách làm của người trẻ là liều.

Cách làm việc vui vẻ thường bắt đầu từ việc chấp nhận vai trò mới. Ở nhóm tình nguyện, người về hưu thường không phải là trưởng nhóm, dù trước kia từng làm giám đốc. Góp ý khi được hỏi, chia sẻ kinh nghiệm bằng câu chuyện thay vì bài giảng, và để người trẻ thử cách của họ, kể cả khi mình thấy chưa ổn.

Ngược lại, hãy mạnh dạn nhờ người trẻ chỉ cách dùng điện thoại, cách vào nhóm nhắn tin, cách điền đơn trực tuyến. Đổi lại, người trẻ học được ở bạn cách nói chuyện với người lớn tuổi trong xóm, cách xử lý mâu thuẫn, cách giữ đồ đạc của nhóm cẩn thận. Hai thế hệ cùng làm một việc tốt là một trong những điều đẹp nhất mà nhóm tình nguyện có được.

Bắt đầu từ đâu sau khi nghỉ hưu

Một lộ trình nhẹ nhàng cho người chưa từng tham gia hoạt động tình nguyện nào:

  1. Tham gia sinh hoạt hội người cao tuổi hoặc các câu lạc bộ dưỡng sinh, đọc sách ở phường, xã. Đây là nơi dễ biết ai đang làm việc tốt gì quanh mình.
  2. Hỏi nhà văn hoá, trường học, trạm y tế, cơ sở bảo trợ xã hội gần nhà xem họ có cần người không.
  3. Nhận một việc nhẹ, một buổi mỗi tuần, thử trong vài tháng.
  4. Nếu thấy hợp, mời thêm một hai người bạn cùng tuổi tham gia để có bạn đồng hành, đi về cùng nhau.
  5. Khi đã quen, có thể nhận vai trò lớn hơn như giữ sổ, kèm người mới, hoặc tự khởi xướng một việc nhỏ trong khu phố.

Đừng ngại bắt đầu muộn. Người nghỉ hưu ở tuổi sáu mươi vẫn còn nhiều năm khoẻ mạnh, đủ để trở thành người gắn bó lâu nhất của một nhóm. Nhiều nhóm tình nguyện trẻ thay người mỗi năm, chính người cao tuổi ở lại mới là người giữ được trí nhớ của nhóm: ai đã giúp ai, việc gì đã thử và không thành.

Ví dụ giả định: lớp may vá buổi sáng ở phường

Ví dụ giả định: bà Tư, sáu mươi tư tuổi, nghỉ hưu sau gần bốn mươi năm làm thợ may ở một tổ hợp tác tại Vĩnh Long. Mấy tháng đầu bà chỉ quanh quẩn ở nhà, con cái đi làm cả ngày. Trong một buổi sinh hoạt của hội phụ nữ phường, bà nghe nói có mấy chị trong xóm mới mất việc, muốn học nghề mà không có tiền đi học.

Bà đề nghị mở lớp may vá cơ bản hai buổi sáng mỗi tuần ở nhà văn hoá, dùng hai chiếc máy may cũ của nhà và một chiếc hội mượn được. Bà không thu tiền, chỉ đề nghị học viên tự mua vải tập. Lớp chỉ năm sáu người, học từ cách cầm kéo, đo, cắt đến may một chiếc áo đơn giản. Bà giữ lịch đều, nghỉ khi trời quá nóng và khi bị đau lưng thì nhờ một học viên khá hơn đứng lớp thay.

Sau một năm, vài học viên nhận được việc sửa quần áo ở chợ, một người mở được góc may nhỏ ở nhà. Bà Tư nói vui rằng bà bận hơn hồi còn đi làm nhưng ngủ ngon hơn. Câu chuyện giả định này cho thấy việc tốt của người về hưu thường bắt đầu từ chính nghề cũ của mình, ở ngay nơi mình sống, với nhịp mình giữ được.

Giữ nhịp vừa phải, để việc tốt không thành gánh nặng

Người về hưu nhiệt tình thường được nhờ nhiều. Hôm nay phụ bếp, mai trông lớp, ngày kia đi thăm người ốm, cuối tuần giữ quỹ. Lâu dần, việc tốt chiếm hết thời gian mà lẽ ra để nghỉ ngơi, chăm sóc sức khoẻ, ở bên con cháu. Bạn được quyền nói không, kể cả với những lời nhờ rất chính đáng.

Con cháu cũng nên để ý: nếu cha mẹ bắt đầu mệt, bỏ bữa, quên uống thuốc vì việc nhóm, hãy nhẹ nhàng nói chuyện. Tránh cấm đoán, vì với nhiều người về hưu, tình nguyện là niềm vui và lý do để ra khỏi nhà mỗi ngày. Cùng nhau chọn bớt việc là cách tốt hơn.

Một nhịp hợp lý cho nhiều người là hai đến ba buổi mỗi tuần, mỗi buổi vài giờ, có ngày nghỉ hẳn. Mỗi người mỗi khác, điều quan trọng là bạn thấy khoẻ và vui sau mỗi buổi, không phải kiệt sức.

Cảnh giác lời mời góp tiền mang danh từ thiện

Người cao tuổi có tiền tiết kiệm và lòng tốt thường là đối tượng của những lời mời góp tiền khoác áo từ thiện. Nên dừng lại hỏi người thân khi gặp:

  • Lời mời "góp vốn làm từ thiện" có hứa trả lãi hay chia lợi nhuận. Việc tốt thật không hứa lãi.
  • Hội nhóm mới quen mời mua sản phẩm giá cao với lý do "một phần tiền dùng để làm từ thiện".
  • Người lạ gọi điện, nhắn tin nói đang quyên góp cho một hoàn cảnh khó khăn và thúc giục chuyển khoản ngay.
  • Buổi gặp mặt, hội thảo có quà tặng, sau đó mời ký giấy tờ, đóng tiền làm hội viên.
  • Lời mời giữ bí mật, đừng nói với con cháu.

Gặp những trường hợp này, đừng chuyển tiền, đừng ký gì, hãy hỏi con cháu hoặc người tin cậy trước. Khi nghi là lừa đảo, báo công an nơi mình ở hoặc gọi 113. Chuyện đã lỡ đưa tiền và muốn biết quyền của mình thì có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Người về hưu có bệnh huyết áp có nên đi tình nguyện không?

Nhiều người có bệnh mạn tính vẫn tham gia việc nhẹ đều đặn. Hãy hỏi bác sĩ đang theo dõi về mức hoạt động phù hợp, mang theo thuốc đang dùng, báo nhóm biết tình trạng sức khoẻ, và chọn việc ít gắng sức, không làm dưới nắng gắt.

Ở nông thôn thì người về hưu tình nguyện ở đâu?

Nhà văn hoá thôn, trường học, trạm y tế xã, các hội đoàn ở xã thường cần người. Những việc như trông tủ sách, kèm trẻ học hè, giúp người già neo đơn trong xóm, giữ vệ sinh đường làng đều là tình nguyện thật sự.

Người về hưu có nên đi chuyến tình nguyện vùng cao không?

Có thể, nếu sức khoẻ tốt và chuyến đi được tổ chức chu đáo. Nên chọn chuyến ngắn, đường không quá vất vả, có người quen đi cùng, mang đủ thuốc men và báo người thân lịch trình. Nếu có bệnh tim mạch, hỏi bác sĩ trước.

Làm trong nhóm toàn người trẻ thấy lạc lõng thì sao?

Cho mình vài buổi để quen, nhận một việc hợp với kinh nghiệm của mình và nói chuyện với người phụ trách về cách nhóm liên lạc. Nếu vẫn thấy không hợp, tìm nhóm có nhiều người cùng thế hệ như hội người cao tuổi hoặc câu lạc bộ ở phường, xã.

Con cháu lo cha mẹ đi tình nguyện nhiều quá thì nên làm gì?

Ngồi nói chuyện nhẹ nhàng, hỏi cha mẹ thích việc nào nhất và mệt nhất ở việc nào. Cùng chọn giữ lại vài việc yêu thích, bớt những việc nặng. Tránh cấm đoán vì tình nguyện là niềm vui và nhịp sống quan trọng của nhiều người cao tuổi.

Người về hưu có nên làm thủ quỹ cho nhóm từ thiện không?

Có thể, vì người cao tuổi thường cẩn thận và được tin cậy. Nhưng luôn yêu cầu có người thứ hai cùng đối chiếu, mọi khoản có ghi chép và công khai định kỳ. Cách này bảo vệ chính bạn trước những hiểu lầm sau này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138