CamPhuc.comCảm Phục
Việc tốt đời thường

Chỉ đường cho người nước ngoài khi không giỏi tiếng Anh: vài câu, vài cử chỉ là đủ

Chỉ đường cho khách nước ngoài khi tiếng Anh còn ngượng: mười mấy câu đủ dùng, cử chỉ dễ hiểu, dùng điện thoại hỗ trợ, khi nào đi cùng và khi nào nói không biết.

Vietnamese street vendor pointing down a narrow old quarter lane in Hoi An for two foreign backpackers, all seen from behind, lanterns unlit, warm late afternoon glow

Chỉ đường cho người nước ngoài không cần giỏi tiếng Anh: chỉ cần khoảng mười lăm từ và câu ngắn (đi thẳng, rẽ trái, rẽ phải, ngã tư, bao nhiêu phút), cử chỉ rõ ràng bằng cả bàn tay, và nếu cần thì mở bản đồ trên điện thoại của chính họ để chỉ. Không biết đường thì nói thật là không biết, đừng đoán — chỉ sai còn làm khách mất thời gian hơn là không chỉ.

Nhiều người Việt ngại khi được người nước ngoài hỏi đường, vì sợ nói sai, sợ không hiểu. Thực ra du khách hỏi đường thường chỉ cần một hướng đi và một khoảng cách. Họ không chấm điểm ngữ pháp của bạn. Bài viết gom lại những câu, cử chỉ và mẹo đủ dùng cho phần lớn tình huống, với ví dụ giả định ở các thành phố du lịch.

Bạn không cần giỏi tiếng Anh để giúp

Một người khách đứng giữa phố cổ Hà Nội hay chợ Bến Thành với chiếc điện thoại sắp hết pin không mong gặp một hướng dẫn viên. Họ mong gặp một người chịu dừng lại. Chỉ riêng việc bạn dừng lại, nhìn vào địa điểm họ đưa ra và cố gắng chỉ cho họ đã là một sự tử tế mà nhiều du khách nhớ rất lâu về một thành phố.

Nhiều du khách cũng không nói tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ: người Hàn, người Nhật, người Pháp, người Nga... Hai người cùng nói thứ tiếng Anh đơn giản, chậm rãi thường hiểu nhau tốt hơn người ta nghĩ. Điều quan trọng không phải câu đúng ngữ pháp mà là từ khoá rõ ràng: hướng, mốc, khoảng cách.

Nếu bạn thật sự không nói được câu nào, vẫn có cách giúp: cử chỉ, bản đồ trên điện thoại, viết tên địa điểm ra giấy, hay nhờ một người khác gần đó nói được. Phần dưới đi qua từng cách. Bạn chỉ cần chọn cách mình thấy thoải mái nhất.

Cũng đừng lo mình phát âm sai. Người nước ngoài ở Việt Nam đã quen nghe tiếng Anh theo giọng người Việt, và họ đoán ý từ từ khoá rất giỏi. Thứ làm họ bối rối không phải giọng của bạn mà là những câu dài, nhiều mệnh đề, nói nhanh vì ngượng. Nói chậm, câu ngắn, dừng sau mỗi chỉ dẫn để họ gật đầu, rồi mới nói tiếp.

Mười mấy từ và câu đủ dùng cho phần lớn tình huống

Học thuộc bảng dưới, bạn có thể chỉ đường cho đa số câu hỏi thường gặp. Nói chậm, nhấn vào từ khoá, kèm cử chỉ tay.

Tiếng ViệtTiếng AnhGhi chú
Đi thẳngGo straightĐưa thẳng cánh tay về phía trước
Rẽ trái / rẽ phảiTurn left / turn rightChỉ cả bàn tay về phía cần rẽ, đừng chỉ một ngón
Ở ngã tư đầu tiên / thứ haiAt the first / second intersectionGiơ một hoặc hai ngón tay để đếm
Ở đèn giao thôngAt the traffic lightMốc dễ nhận nhất ở đô thị
Qua đườngCross the streetChỉ sang bên kia đường
Bên trái / bên phải đườngOn the left / on the rightĐứng quay cùng hướng với khách khi chỉ
Đối diệnOppositeDùng khi địa điểm nằm bên kia đường
Gần đây / xaNear here / farKèm số phút cho rõ
Khoảng năm phút đi bộAbout five minutes walkingGiơ năm ngón tay
Nên đi taxiBetter take a taxiKhi quãng đường quá xa để đi bộ
Xin lỗi, không biếtSorry, I do not knowNói thật khi không chắc
Đi theo mìnhFollow meChỉ dùng khi bạn đi cùng hướng và thấy an toàn

Mẹo nhỏ: luôn đứng cùng hướng với khách trước khi nói "rẽ trái" hay "rẽ phải". Nếu bạn đứng đối diện họ, trái của bạn là phải của họ, và đây là nguyên nhân chỉ sai phổ biến nhất.

Cử chỉ giúp nhiều hơn lời nói

Chỉ bằng cả bàn tay, không chỉ bằng một ngón. Bàn tay mở hướng về phía đường đi vừa lịch sự vừa dễ hiểu hơn. Ở nhiều nền văn hoá, chỉ một ngón vào người hay vào hướng đi bị coi là thiếu lịch sự.

Đếm bằng ngón tay. Ngã tư thứ hai, cây cầu thứ ba, năm phút đi bộ: giơ đúng số ngón tay kèm lời nói giúp khách nhớ lâu hơn.

Vẽ nhanh ra giấy hoặc lòng bàn tay. Vài đường thẳng, một dấu nhân ở đích, một hình tròn cho vòng xuyến. Nhiều du khách mang sổ tay; một hình vẽ đơn giản họ có thể cầm theo.

Mô tả mốc bằng thứ nhìn thấy được. Thay vì tên đường mà khách khó đọc, nói về những thứ dễ thấy: cây xăng, cây cầu, nhà thờ, công viên, hồ nước. Kèm màu sắc nếu có, như "big yellow building" cho một toà nhà sơn vàng nổi bật.

Kiểm lại bằng cách để khách nhắc lại. Chỉ xong, chỉ tay theo từng đoạn và nhìn khách gật đầu. Nếu họ chỉ ngược hướng, bạn sẽ biết ngay để chỉ lại.

Mỉm cười và giữ khoảng cách vừa phải. Đứng quá sát hay chạm vào vai, vào tay khách khi chỉ đường có thể làm nhiều người khó chịu, nhất là du khách đến từ nơi có thói quen giữ khoảng cách riêng. Đứng ngang hàng, cách khoảng một cánh tay, quay cùng hướng với họ là vừa đủ gần để cùng nhìn về một phía.

Dùng điện thoại để hỗ trợ

Điện thoại thông minh giúp vượt rào cản ngôn ngữ dễ dàng hơn nhiều so với trước. Vài cách dùng an toàn, không phiền ai:

  • Mở bản đồ trên điện thoại của khách, không phải của bạn. Chỉ trên màn hình của họ để họ tiếp tục dùng sau khi bạn đi. Nếu địa điểm họ tìm có tên tiếng Việt, gõ giúp họ cho đúng dấu.
  • Dùng ứng dụng dịch giọng nói hai chiều khi câu hỏi phức tạp hơn chuyện đường đi. Nói câu ngắn, từng câu một. Đừng đọc vào máy thông tin cá nhân của bạn hoặc của khách mà không cần thiết.
  • Viết tên địa điểm tiếng Việt có dấu vào điện thoại hoặc giấy của khách, để họ đưa cho tài xế xe ôm, taxi. Đây là cách giúp rất hiệu quả với những nơi khó phát âm.
  • Gợi ý đặt xe qua ứng dụng khi quãng đường xa, để khách có giá rõ ràng và lộ trình ghi lại.
  • Không mượn điện thoại của khách để làm gì khác ngoài việc chỉ đường, và trả lại ngay. Cũng không đưa điện thoại của bạn cho người lạ cầm đi xa.

Không biết đường thì nói không biết

Ở nhiều nơi, có một thói quen khó hiểu với du khách: được hỏi đường mà không biết, người ta vẫn chỉ đại một hướng vì ngại nói không biết. Với người bản xứ, có thể đó là một cách giữ thể diện; với du khách, đó là mười lăm phút đi sai đường dưới trời nắng. Một câu "Sorry, I do not know" kèm nụ cười lịch sự hơn nhiều so với chỉ sai.

Nếu không biết nhưng muốn giúp, bạn có thể hỏi người bán hàng gần đó, nhân viên bảo vệ một toà nhà, hay xe ôm đang đỗ đầu ngõ — những người thuộc đường hơn. Ví dụ giả định: một nhân viên văn phòng ở Đà Lạt không biết quán cà phê khách đang tìm, liền hỏi giúp chị bán hoa quả bên cạnh, rồi dịch lại bằng cử chỉ. Bạn không phải người biết hết, chỉ cần là người nối được khách với người biết.

Khi không chắc, nói rõ mức độ chắc chắn: "I think..." hoặc "maybe..." kèm gợi ý hỏi thêm ở chỗ tiếp theo. Khách sẽ biết cần kiểm lại, thay vì tin chắc và đi xa theo một chỉ dẫn mơ hồ.

Đi cùng một đoạn: khi nào nên, khi nào không

Nếu địa điểm khách tìm ở ngay trên đường bạn đang đi, hoặc chỉ cách vài phút, đi cùng một đoạn là cách giúp dễ chịu nhất. Khách thường rất cảm kích, và bạn cũng không phải lo chỉ nhầm. Đi ở nơi đông người, ban ngày, và dừng lại khi đã tới đầu con đường hoặc thấy đích trong tầm mắt.

Có những lúc không nên đi cùng: đường vắng, buổi tối, bạn đang đi một mình, hay khách đề nghị lên xe của họ. Sự an toàn của bạn quan trọng ngang với lòng hiếu khách; chỉ đường kỹ bằng lời và cử chỉ là đã đủ tử tế. Ngược lại, cũng đừng đề nghị khách lên xe máy của bạn để chở đi; với nhiều du khách, lời mời đó khiến họ cảnh giác, và nếu có va chạm trên đường thì phiền cho cả hai.

Một điều nhỏ: khi đã giúp xong, đừng nhận tiền "bồi dưỡng" từ du khách cho việc chỉ đường. Việc đó dễ khiến những người giúp đỡ chân thành khác bị nghi là chèo kéo. Một lời cảm ơn và cái bắt tay là đủ.

Khi câu hỏi không chỉ là chuyện đường đi

Đôi khi người nước ngoài hỏi đường vì đang gặp một vấn đề lớn hơn. Biết những số và nơi cần chỉ giúp bạn hỗ trợ đúng chỗ:

  • Khách bị ốm, bị thương, ngất: gọi 115. Nói địa điểm bằng tiếng Việt cho tổng đài, phần mô tả người nước ngoài thì nói ngắn những gì thấy.
  • Khách bị móc túi, mất hộ chiếu, bị đe doạ: chỉ tới trụ sở công an cấp xã gần nhất, hoặc gọi 113 nếu khẩn cấp. Người nước ngoài mất hộ chiếu thường cần trình báo công an trước khi làm các thủ tục khác.
  • Khách bị tách khỏi đoàn du lịch: gợi ý họ gọi cho hướng dẫn viên, hoặc đưa tới quầy lễ tân khách sạn gần nhất nhờ liên lạc giúp.
  • Khách cảm thấy bị tính giá quá cao: bạn không cần đứng ra tranh cãi. Gợi ý họ hỏi giá trước khi mua, đi xe qua ứng dụng có giá cố định, hoặc liên hệ công an nếu bị ép buộc.
  • Khách hỏi chuyện bạn không chắc (thủ tục thị thực, luật lệ): khuyên họ hỏi khách sạn, cơ quan có thẩm quyền hoặc đại sứ quán của nước họ, đừng trả lời phỏng đoán.

Câu hỏi thường gặp

Không nói được tiếng Anh chút nào thì có nên dừng lại giúp không?

Vẫn nên, nếu bạn thấy thoải mái. Cử chỉ tay, bản đồ trên điện thoại của khách, viết tên địa điểm ra giấy, hay nhờ người gần đó nói được tiếng Anh đều giúp được. Nhiều du khách chỉ cần một người chịu dừng lại nhìn vào địa chỉ của họ.

Khách hỏi đường tới một địa điểm có tên tiếng Việt khó phát âm thì làm sao hiểu?

Đề nghị khách cho xem trên điện thoại hoặc giấy. Đọc tên có dấu sẽ dễ nhận ra hơn nhiều so với nghe họ phát âm. Nếu họ chỉ có tên tiếng Anh của địa điểm du lịch, thử tìm trên bản đồ của điện thoại họ.

Có nên dẫn khách đến tận nơi không?

Nếu gần, cùng hướng, ban ngày và đông người thì đi cùng một đoạn là cử chỉ rất đẹp. Nếu xa, đường vắng hoặc buổi tối, chỉ đường kỹ bằng lời và gợi ý đặt xe qua ứng dụng là đủ. Không chở khách bằng xe máy của mình và không lên xe của khách.

Khách nước ngoài đưa tiền cảm ơn sau khi chỉ đường thì có nên nhận?

Nên từ chối lịch sự. Chỉ đường là một cử chỉ hiếu khách, không phải dịch vụ. Nhận tiền dễ khiến du khách nghĩ người Việt chỉ đường để lấy tiền, và làm khó cho những người giúp đỡ chân thành khác.

Mình chỉ đường nhầm, khách đã đi xa thì sao?

Nếu còn nhìn thấy, gọi theo hoặc chạy tới báo lại. Nếu không kịp, cũng đừng quá tự trách; lần sau nhớ đứng cùng hướng với khách khi chỉ trái phải, và nói rõ khi mình không chắc chắn. Khách thường tự kiểm lại bằng bản đồ trong điện thoại.

Trẻ em nhà mình muốn tập chỉ đường cho khách nước ngoài thì có nên khuyến khích?

Có thể khuyến khích khi có người lớn đi cùng, ở nơi đông người. Đó là dịp để trẻ dùng tiếng Anh thật và học sự hiếu khách. Không nên để trẻ đi theo khách lạ tới nơi khác, cũng không biến việc này thành thành tích để chụp ảnh khoe.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138