CamPhuc.comCảm Phục
Giúp người gặp nạn mà vẫn an toàn

Gặp tai nạn giao thông trên đường: người đi đường nên làm gì trong 10 phút đầu

Thứ tự việc nên làm khi chứng kiến tai nạn giao thông: dừng xe an toàn, cảnh báo xe sau, gọi 115 và 113, ở bên người bị nạn, giữ hiện trường, không làm liều.

Dusk on a rural highway in Dong Thap, a motorbike parked on the shoulder with hazard light glowing, a passerby kneeling beside a fallen rider, seen from behind, wide shot

Khi gặp tai nạn giao thông, việc đầu tiên không phải là chạy tới người bị nạn mà là dừng xe ở chỗ an toàn và cảnh báo xe phía sau, rồi mới gọi 115 (cấp cứu) và 113 (công an), ở bên người bị nạn và không tự ý di chuyển họ. Mười phút đầu quyết định nhiều thứ: người bị nạn có được xe cấp cứu tới kịp không, có thêm ai bị đâm vào không, và hiện trường có còn đủ dấu vết để xử lý sau này hay không.

Bài này viết cho người đi đường bình thường, không phải nhân viên y tế. Bạn không cần biết sơ cứu chuyên sâu mới giúp được; phần lớn việc có ích trong những phút đầu là việc ai cũng làm được nếu giữ được bình tĩnh và làm đúng thứ tự. Phần kỹ thuật y tế, như cầm máu hay hồi sức, nên học ở một lớp sơ cứu có người hướng dẫn trực tiếp chứ không học qua bài đọc.

Trước khi dừng lại: đánh giá an toàn trong vài giây

Phản xạ tự nhiên khi thấy người ngã xe là phanh gấp và lao tới. Đó cũng là cách nhiều vụ tai nạn thứ hai xảy ra: người dừng giữa làn đường bị xe phía sau tông, người chạy băng qua đường bị xe ngược chiều quệt. Nguyên tắc mà mọi lớp sơ cứu đều dạy đầu tiên là an toàn của người giúp đứng trước, vì nếu bạn cũng bị thương thì hiện trường có hai người cần cứu thay vì một.

Vài giây trước khi dừng, bạn nhìn ba thứ. Thứ nhất là dòng xe: đường cao tốc, quốc lộ xe tải chạy nhanh, khúc cua khuất tầm nhìn đều là chỗ không được dừng tuỳ tiện. Thứ hai là nguy cơ cháy nổ: mùi xăng, khói từ đầu xe, xe chở bình gas, chất lỏng lạ chảy ra mặt đường. Thứ ba là con người: có ai đang kích động, cãi nhau, cầm hung khí không. Nếu có một trong các dấu hiệu này, việc của bạn là giữ khoảng cách và gọi điện, không phải tiến lại gần.

Nếu thấy đã có nhiều người dừng lại và đang lo, bạn vẫn có thể giúp bằng cách hỏi một câu ngắn: đã có ai gọi cấp cứu chưa. Trên thực tế, đám đông rất hay đứng quanh mà mỗi người tưởng người khác đã gọi. Một cuộc gọi trùng không gây hại gì, còn không ai gọi thì người bị nạn mất những phút quý nhất.

Trên cao tốc, nơi không có lề cho người đi bộ, hãy cân nhắc chạy chậm qua, đỗ ở làn dừng khẩn cấp xa hơn một đoạn rồi mới gọi; đứng bên hàng rào chứ không đứng trên làn xe.

Bảy bước theo thứ tự từ lúc dừng xe

Thứ tự dưới đây không phải luật cứng, nhưng giúp bạn khỏi bỏ sót trong lúc hoảng. Nếu có người đi cùng, chia việc ngay: một người gọi điện, một người cảnh báo xe, một người ở bên người bị nạn.

  1. Dừng xe ở lề, cách hiện trường một quãng, bật đèn khẩn cấp; ban đêm để đèn xe hướng về phía hiện trường nếu làm được mà không chắn đường.
  2. Cảnh báo xe phía sau: đặt vật cảnh báo, nhờ một người đứng xa phía trước hướng xe tới vẫy chậm lại; người đứng cảnh báo đứng trên lề, không đứng giữa đường.
  3. Gọi 115 nếu có người bị thương, bất tỉnh, chảy máu nhiều hoặc kêu đau cổ, đau lưng; gọi 113 để công an đến điều tiết và lập biên bản; có cháy, có người mắc kẹt trong xe thì gọi thêm 114.
  4. Tắt máy các xe liên quan nếu làm được an toàn, nhắc mọi người không hút thuốc gần đó.
  5. Lại gần người bị nạn và nói chuyện: giới thiệu mình là người đi đường, đã gọi cấp cứu, hỏi tên, hỏi đau ở đâu; người còn trả lời được là thông tin quý cho nhân viên y tế.
  6. Giữ nguyên tư thế người bị nạn, trừ khi họ đang ở chỗ có nguy hiểm tức thời như lửa, xe sắp lao tới, nước ngập.
  7. Ở lại tới khi xe cấp cứu hoặc công an đến, bàn giao những gì mình thấy và mình đã làm, rồi lùi ra cho người có chuyên môn làm việc.

Bước 3 thường bị bỏ ở nửa sau: nhiều người chỉ gọi 115 mà quên 113. Công an có mặt sớm giúp phân luồng giao thông, tránh tai nạn chồng lên tai nạn, và giữ cho hiện trường còn nguyên để xác định trách nhiệm sau này — điều có lợi cho cả người bị nạn lẫn người đã giúp.

Gọi 115 và 113: nói những gì để người đến nhanh

Tổng đài viên cần biết đúng chỗ để điều xe và đánh giá mức độ để chuẩn bị. Bạn trả lời theo câu hỏi của họ, đừng cúp máy trước khi họ bảo xong. Các ý nên có sẵn trong đầu:

  • Địa điểm: tên đường, đoạn gần cây xăng, trường học, cầu, cột cây số hay cửa hàng dễ nhận ra; nếu ở ngoài đô thị thì xã, tỉnh và hướng đi về đâu. Từ giữa năm 2025 không còn cấp huyện, nên nói tên xã và tỉnh mới cho chắc.
  • Chuyện gì xảy ra: xe máy va xe tải, ô tô lật, người đi bộ bị tông — một câu là đủ.
  • Bao nhiêu người bị nạn và tình trạng nhìn thấy: tỉnh hay không trả lời, có chảy máu nhiều không, có bị kẹt không.
  • Nguy cơ đang có: xăng chảy, khói, xe đứng giữa làn đường.
  • Số máy của bạn để tổng đài gọi lại, và để máy ở chế độ có thể nghe được.

Nếu không biết rõ mình đang ở đâu, nhìn quanh tìm biển tên cửa hàng, hỏi người dân gần đó, hoặc mở bản đồ trên điện thoại để đọc vị trí. Nói chậm và rõ; trong lúc khẩn cấp ai cũng có xu hướng nói nhanh và nuốt chữ, mà một địa chỉ sai làm xe chạy lạc mất nhiều phút.

Trong lúc chờ xe cấp cứu: nên và không nên

Phần lớn người đi đường muốn làm điều gì đó cho người bị nạn, và đôi khi chính mong muốn ấy dẫn tới làm hại. Bảng dưới gom những việc hay gặp nhất, chia hai cột cho dễ nhớ.

Nên làmKhông nên làm
Nói chuyện, trấn an, hỏi tên và chỗ đauLay mạnh, vỗ mạnh để gọi người đã lịm đi
Che nắng, che mưa, đắp áo cho người bị nạn đỡ lạnhĐỡ người bị nạn ngồi dậy hay dìu đi khi chưa biết họ đau ở đâu
Để nguyên mũ bảo hiểm, trừ khi tổng đài 115 hướng dẫn khácTự tháo mũ bảo hiểm, nhất là khi người bị nạn kêu đau cổ
Giữ đám đông lùi ra để có khoảng thở và lối cho xe cấp cứuĐể mọi người vây kín, chen nhau chụp ảnh
Làm theo hướng dẫn qua điện thoại của nhân viên 115Cho ăn, cho uống nước, cho uống thuốc
Ghi nhớ giờ xảy ra, những gì người bị nạn nóiRút vật đang cắm vào người bị nạn ra

Nếu người bị nạn chảy máu nhiều, ngừng thở hoặc không phản ứng, đó là lúc kiến thức sơ cứu thật sự cần. Nhân viên tổng đài 115 có thể hướng dẫn bạn từng bước qua điện thoại; người đã học lớp sơ cứu sẽ biết làm gì. Nếu chưa học, đừng thử những gì xem trên mạng. Một khoá sơ cứu vài buổi có hướng dẫn viên trực tiếp là thứ đáng đầu tư nhất mà người hay đi đường có thể làm cho mình và người khác.

Người bị nạn còn tỉnh và muốn đứng dậy đi tiếp

Một tình huống rất hay gặp: người ngã xe đứng dậy, phủi quần áo, nói không sao và đòi dắt xe đi. Có người vì xấu hổ, có người vì sợ phiền, có người sợ mất tiền viện phí. Bạn không có quyền giữ họ lại, nhưng vẫn nên nói vài điều để họ cân nhắc.

Chấn thương đầu và chấn thương bên trong không phải lúc nào cũng lộ ra ngay. Người va đầu có thể tỉnh táo trong một lúc rồi mới có dấu hiệu bất thường. Vì thế, dù người bị nạn từ chối đi viện, bạn nên khuyên họ ngồi nghỉ ở chỗ an toàn một lúc, gọi người nhà đến đón, không tự lái xe về, và đi khám nếu thấy đau đầu tăng dần, buồn nôn, lơ mơ hay đau bụng.

Nếu người bị nạn có vẻ lẫn lộn, nói không rõ, không nhớ chuyện vừa xảy ra, đừng để họ đi một mình. Đó là lúc gọi 115 dù họ không đồng ý, và chờ công an để có người cùng quyết định. Bạn nói nhẹ nhàng rằng mình chỉ muốn chắc họ an toàn, không ai bắt họ phải trả tiền gì cho bạn.

Khi chính người bị nạn là người gây ra va chạm và muốn rời đi để tránh trách nhiệm, đó là chuyện của công an. Bạn không chặn xe, không giật chìa khoá, chỉ ghi nhớ đặc điểm và báo lại.

Giữ hiện trường, giữ tư trang, tìm người nhà

Hiện trường giữ nguyên càng lâu càng tốt. Vị trí xe, vết phanh, mảnh vỡ là căn cứ để xác định chuyện gì đã xảy ra. Trừ khi phải dời để cứu người hoặc để tránh tai nạn thứ hai, đừng kéo xe vào lề hay gom mảnh vỡ. Nếu buộc phải dời, chụp vài tấm ảnh vị trí trước khi dời, và nói lại với công an.

Tư trang của người bị nạn nên có người giữ hộ. Ví, điện thoại, túi xách văng ra đường rất dễ thất lạc trong lúc lộn xộn. Gom lại một chỗ, có người khác cùng chứng kiến, rồi giao cho nhân viên cấp cứu hoặc công an. Đừng tự mở ví lấy giấy tờ khi không cần; nếu cần tìm tên để báo người nhà, làm trước mặt người khác.

Báo người nhà qua điện thoại của chính người bị nạn. Nếu người bị nạn còn tỉnh, hỏi họ muốn gọi ai. Nếu họ không trả lời được, công an và nhân viên y tế sẽ lo việc này; bạn chỉ chủ động khi được nhờ. Lúc báo, nói sự thật ngắn gọn và tên nơi người bị nạn được đưa đến, tránh dùng từ làm người nghe hoảng loạn.

Ghi lại những gì mình thấy khi còn nhớ rõ. Giờ xảy ra, hướng đi của các xe, biển số nếu có xe bỏ chạy, lời người bị nạn nói. Trí nhớ sau một cú sốc phai rất nhanh; vài dòng ghi chú trên điện thoại giúp ích nhiều cho việc làm chứng sau này nếu bạn đồng ý làm chứng.

Khi xe cấp cứu và công an đến: bàn giao rồi lùi ra

Khi xe cấp cứu tới, việc của bạn chuyển từ làm sang kể. Nói ngắn với nhân viên y tế: bạn đến lúc nào, thấy người bị nạn ở tư thế nào, họ có nói gì, có bất tỉnh lúc nào không, bạn đã làm gì. Những thông tin này giúp họ đánh giá nhanh hơn, và bạn không cần dùng từ chuyên môn.

Với công an, bạn có thể được hỏi có đồng ý cung cấp lời khai hay để lại số điện thoại không. Nếu bạn thấy rõ sự việc, để lại thông tin là việc tốt cho cả người bị nạn; nếu bạn chỉ đến sau và không thấy gì, nói rõ như vậy để khỏi gây nhầm lẫn. Câu hỏi pháp lý về trách nhiệm của người làm chứng hay người giúp đỡ, nếu bạn lo, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Sau đó, rời đi khi không còn cần thiết. Đứng lại xem chỉ làm đông thêm và cản việc phân luồng. Nhiều người cũng thấy run tay, buồn nôn hay mất ngủ sau khi chứng kiến tai nạn nặng; đó là phản ứng bình thường. Kể lại với người thân, nghỉ ngơi, và nếu những hình ảnh ấy trở đi trở lại lâu ngày thì tìm gặp người có chuyên môn tâm lý để nói chuyện.

Lần sau đi qua chỗ đó, có thể bạn vẫn thấy chùn lại. Một cách để biến trải nghiệm ấy thành điều có ích là đăng ký một lớp sơ cứu cơ bản; lần sau gặp chuyện, bạn sẽ biết rõ mình làm được gì và không nên làm gì.

Câu hỏi thường gặp

Không biết sơ cứu thì có nên dừng lại không?

Có, nếu dừng được an toàn. Phần lớn việc có ích trong những phút đầu không cần kỹ thuật: cảnh báo xe phía sau, gọi 115 và 113, nói chuyện trấn an, giữ đám đông lùi ra. Việc kỹ thuật thì làm theo hướng dẫn của tổng đài 115 qua điện thoại.

Có nên tự chở người bị nạn đi viện bằng xe máy cho nhanh không?

Thường là không, nhất là khi người bị nạn va đầu, đau cổ, đau lưng hoặc không tự ngồi vững. Xe máy không giữ được tư thế an toàn và người chở cũng dễ gặp nạn. Hãy gọi 115 và hỏi tổng đài trong trường hợp xe khó tới.

Người bị nạn đội mũ bảo hiểm, có nên tháo ra cho dễ thở không?

Không nên tự tháo, nhất là khi họ kêu đau cổ hoặc không tỉnh. Tháo mũ sai cách có thể làm nặng thêm chấn thương cột sống cổ. Nếu có vấn đề về hô hấp, nói rõ với tổng đài 115 để được hướng dẫn cụ thể.

Có nên chụp ảnh hiện trường không?

Chụp vị trí xe, mảnh vỡ, biển số xe bỏ chạy để giao cho công an là có ích. Chụp mặt người bị nạn rồi đăng lên mạng là chuyện khác, xâm phạm riêng tư và gây đau lòng cho gia đình họ. Giữ ảnh cho công an, không đăng.

Đã gọi 115 rồi có cần gọi thêm 113 không?

Nên gọi. 115 lo người bị thương, 113 lo trật tự và xác định sự việc. Có công an sớm thì đường được phân luồng, tránh tai nạn thứ hai, và hiện trường được ghi nhận đầy đủ, có lợi cho cả người bị nạn lẫn người làm chứng.

Giúp xong rồi có bị gọi lên làm việc mất thời gian không?

Có thể được mời cung cấp lời khai nếu bạn là người chứng kiến, nhưng đó là việc tự nguyện để làm rõ sự thật và thường không kéo dài. Nếu lo ngại về trách nhiệm pháp lý, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi đi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138