CamPhuc.comCảm Phục
Tử tế nơi công sở và khu phố

Đối xử tử tế với người giao hàng: từ lúc đặt đơn, lúc nhận đến lúc đánh giá

Một đơn hàng đi qua tay người giao trong vài phút. Những việc người nhận làm được để ca làm của họ bớt cực, và đánh giá sao cho công bằng khi có lỗi.

Rainy afternoon in Ho Chi Minh City, a delivery rider in a raincoat sheltering under an apartment awning while a resident hands over a glass of water, faces turned away

Phần lớn chúng ta gặp người giao hàng chỉ vài phút mỗi lần, nhưng chính vài phút đó quyết định ca làm của họ suôn sẻ hay mệt thêm. Một cuộc gọi không ai nghe, một địa chỉ ghi thiếu số hẻm, một lời quát vì hàng của shop bị lỗi, mỗi thứ một chút, cộng lại thành ngày dài của người chạy xe ngoài đường.

Tử tế với người giao hàng không đòi bạn phải cho tiền hay làm gì lớn lao. Phần lớn là chuẩn bị chu đáo phía mình, đối xử như với một người đang làm việc, và công bằng khi có chuyện không vừa ý. Bài này đi theo đúng thứ tự một đơn hàng: trước khi đặt, lúc nhận, khi có sự cố và lúc đánh giá.

Một ca giao hàng nhìn từ phía người chạy xe

Người giao hàng thường chạy theo cụm đơn, mỗi đơn có khung giờ. Trễ ở một nhà kéo theo trễ ở nhà sau. Họ đội nắng, đội mưa, chạy qua những con hẻm không có số nhà rõ ràng, vào những khu chung cư mà bảo vệ không cho lên tầng, gọi những số điện thoại đổ chuông mãi không ai nghe.

Phần lớn người giao hàng không phải là người bán. Họ không quyết định giá, không đóng gói hàng, không chọn hãng vận chuyển. Nhưng họ là người duy nhất khách hàng gặp mặt, nên mọi bực bội về món hàng thường đổ lên đầu họ. Một người giao hàng có thể vừa bị khách mắng vì hàng giao trễ do kho xử lý chậm, vừa bị trừ điểm trên ứng dụng vì khách chấm thấp.

Nhiều người làm nghề này có hợp đồng lỏng lẻo hoặc chạy tự do, thu nhập phụ thuộc vào số đơn và điểm đánh giá. Một lần chấm một sao vì lý do không phải lỗi của họ có thể ảnh hưởng tới việc nhận đơn những ngày sau. Biết điều này rồi, bạn sẽ thấy vì sao vài việc nhỏ phía người nhận lại có ý nghĩa đến vậy.

Trước khi đặt: chuẩn bị để người giao không phải đi tìm

Những việc sau làm một lần, dùng được cho mọi đơn về sau:

  1. Ghi địa chỉ đầy đủ và cụ thể. Số nhà, số hẻm, tên toà, số tầng, tên phường hoặc xã theo đơn vị hành chính hiện hành. Nhà khó tìm thì thêm một dòng mô tả như "hẻm cạnh tiệm sửa xe, nhà cổng xanh".
  2. Ghim vị trí trên bản đồ của ứng dụng cho đúng. Ghim lệch vài chục mét trong hẻm sâu có thể khiến người giao đi lạc mười lăm phút.
  3. Để số điện thoại bạn thật sự nghe được trong khung giờ giao. Đang họp hoặc đang ngủ trưa thì ghi chú thêm người nhận thay hoặc chỗ để hàng.
  4. Chuẩn bị tiền đúng hoặc chuyển khoản sẵn với đơn thu tiền khi nhận. Người giao không phải lúc nào cũng có tiền lẻ để thối.
  5. Ở chung cư, công sở thì báo trước với bảo vệ hoặc lễ tân rằng hôm nay có hàng về, nhờ nhận giúp nếu bạn không xuống được.

Nếu bạn đặt hàng cho bố mẹ lớn tuổi, hãy ghi số của mình làm số phụ và dặn bố mẹ trước rằng sẽ có người gọi. Người già hay ngại nghe số lạ, và người giao phải gọi đi gọi lại.

Lúc nhận hàng: vài phút đó nên thế nào

Nghe máy và nói rõ. Nếu cần vài phút để xuống, nói thẳng "chờ em ba phút" thay vì để người giao đứng đoán. Nếu không thể nhận, nói ngay để họ đi đơn khác.

Đừng bắt chờ quá lâu. Năm phút đứng chờ dưới sảnh với bạn là chuyện nhỏ, với người giao là năm phút trễ cho cả cụm đơn phía sau.

Trời mưa, trời nắng gắt. Nếu nhà có mái hiên, mời người giao đứng vào trú khi đưa hàng. Một ly nước lọc vào trưa nắng không tốn kém mà rất được trân trọng. Không cần ép, người giao vội thì cứ để họ đi.

Không giao việc ngoài phận sự. Bê hàng nặng lên tầng cao khi không có thoả thuận, lắp ráp đồ, mang rác xuống hộ là những việc không thuộc phần của người giao. Nếu thật sự cần, hỏi lịch sự và chấp nhận câu từ chối.

Kiểm hàng đúng cách. Đơn được phép kiểm trước khi nhận thì kiểm nhanh, gọn ngay tại chỗ. Thấy vấn đề thì chụp ảnh và trao đổi bình tĩnh; người giao thường biết quy trình trả hàng hơn bạn.

Hàng lỗi, giao trễ: phân biệt lỗi của ai trước khi bực

Khi một món hàng đến muộn, móp hộp hoặc sai màu, phản ứng tự nhiên là bực với người đứng trước mặt. Nhưng phần lớn các lỗi đó không xuất phát từ người giao. Hàng sai màu là do shop đóng nhầm. Hàng trễ thường do kho xử lý chậm, do thời tiết hoặc do đơn được dồn vào một tuyến quá dài. Người giao chỉ là mắt xích cuối cùng.

Có những lỗi đúng là phía người giao: hàng bị ném, để ngoài trời mưa không che, thái độ thô lỗ, tự ý để hàng ở chỗ không được dặn. Với những lỗi này, góp ý thẳng nhưng bình tĩnh, rồi phản ánh qua kênh chăm sóc khách hàng của đơn vị vận chuyển hoặc của ứng dụng, kèm ảnh. Phản ánh đúng kênh có tác dụng hơn là quát tháo hay đăng ảnh người giao lên mạng.

Một nguyên tắc dễ nhớ: lỗi ở món hàng thì nói với người bán, lỗi ở thái độ và cách giao thì nói với đơn vị giao. Đừng trút cả hai lên người đang đứng ở cổng nhà mình. Họ không sửa được lỗi của shop, và lời quát của bạn chỉ làm ngày của họ dài thêm.

Nếu chính bạn là người làm chậm, ví dụ để người giao chờ lâu hay ghi sai địa chỉ, một câu xin lỗi ngắn là đủ. Người giao hàng nghe nhiều lời trách hơn lời xin lỗi.

Ví dụ giả định: anh Phúc ở Cần Thơ đặt một chiếc quạt, hàng đến muộn hai ngày vì kho tồn đơn sau đợt mưa lớn, hộp còn bị bẹp một góc. Anh bực, nhưng trước khi nói gì, anh mở hộp ngay trước mặt người giao, thấy quạt nguyên vẹn, ký nhận và nhắn cho shop về chuyện đóng gói. Người giao cảm ơn vì không bị giữ lại cãi vã, còn shop thì nhận được góp ý cụ thể để đổi loại thùng. Cách xử lý đó không làm anh Phúc mất gì, nhưng tránh được một cuộc to tiếng vô ích ở cổng nhà.

Chấm điểm người giao hàng cho công bằng

Điểm đánh giá trên ứng dụng ảnh hưởng tới người giao nhiều hơn bạn nghĩ. Trước khi bấm sao, đối chiếu với bảng dưới:

Tình huốngCó phải lỗi người giao khôngCách đánh giá hợp lý
Hàng sai mẫu, thiếu mónThường là lỗi người bánĐánh giá shop, không trừ điểm người giao
Giao trễ trong ngày mưa lớn, kẹt xeThường không phảiGiữ đánh giá bình thường nếu thái độ tốt
Hộp móp nhẹ, hàng bên trong nguyên vẹnKhó xác địnhGhi chú lại, không cần chấm thấp
Hàng để ngoài trời mưa không báoĐúng là lỗi giaoChấm thấp kèm mô tả cụ thể
Thái độ lịch sự, gọi báo trước, hỗ trợ đổi trảLàm tốtChấm cao, viết một câu khen nếu có ô nhận xét

Một lời nhận xét cụ thể như "gọi báo trước, giao tận tay dù trời mưa" có giá trị hơn năm sao trống trơn, vì nó cho đơn vị quản lý biết người đó làm tốt ở điểm nào.

Tiền boa, quà và những điều nên cân nhắc

Ở Việt Nam, tiền boa cho người giao không phải nghĩa vụ. Nếu bạn muốn cảm ơn thêm, vài lưu ý sau giúp việc đó tự nhiên:

  • Tiền boa là tuỳ lòng, không phải để bù cho một thái độ thiếu tôn trọng. Không boa nhưng lịch sự vẫn tốt hơn boa mà quát tháo.
  • Nếu ứng dụng có mục thêm tiền cảm ơn, dùng mục đó để tiền đến đúng người, không qua trung gian.
  • Ngày nắng nóng, mưa bão hoặc giao hàng nặng lên tầng cao là lúc nhiều người chọn cảm ơn thêm.
  • Người giao quen của khu phố hay toà nhà có thể được gửi chút quà dịp Tết. Quà nhỏ, đưa tận tay, không cần chụp ảnh.
  • Đừng biến việc cho tiền thành màn trình diễn: quay video tặng quà người giao rồi đăng lên mạng thường làm người được tặng khó xử.

Điều người giao hàng nhắc tới nhiều nhất khi kể về khách tử tế thường không phải tiền, mà là được nghe máy ngay, được chỉ đường rõ, được chào một câu.

Ở công sở và chung cư: tổ chức chỗ nhận hàng cho tử tế

Nhiều toà nhà cấm người giao lên tầng vì lý do an ninh. Điều đó hợp lý, nhưng hệ quả là người giao phải đứng dưới sảnh chờ người nhận, có khi hai ba chục phút giờ cao điểm trưa. Nếu bạn ở trong ban đại diện cư dân hoặc phụ trách hành chính văn phòng, có vài cách giảm cảnh này.

Một kệ hoặc tủ để hàng ở sảnh, có người trông, cho phép người giao để hàng và đi luôn sau khi người nhận xác nhận. Một chỗ đứng có mái che, có ghế, có nước uống cho người chờ. Một quy ước trong nhóm cư dân rằng ai đặt đồ ăn giờ trưa thì xuống sảnh trước khi người giao tới. Những việc này không tốn bao nhiêu nhưng làm khu nhà của bạn dễ chịu hơn với cả người giao lẫn bảo vệ.

Ở văn phòng, việc nhận hàng hộ đồng nghiệp đang họp cũng là một kiểu tử tế hai chiều: đồng nghiệp không lỡ hàng, người giao không phải chờ. Chỉ cần thống nhất trước ai nhận, ai giữ tiền nếu thu khi nhận, để khỏi nhầm lẫn.

Còn một chuyện nhỏ ít ai để ý: chỗ để xe của người giao. Nhiều toà nhà chỉ có bãi gửi xe tính tiền theo lượt, người giao dừng ba phút cũng phải gửi, hoặc đành dựng xe sát lề và bị nhắc. Một khoảng dừng ngắn trước sảnh dành riêng cho xe giao hàng, có giới hạn thời gian, giải quyết được chuyện này mà không làm lộn xộn lối đi. Ban quản lý thường sẵn lòng nghe đề xuất kiểu này nếu cư dân nêu ra lịch sự, kèm lý do cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải cho tiền boa người giao hàng không?

Không bắt buộc. Tiền boa là tuỳ lòng người nhận. Điều quan trọng hơn là nghe máy, nhận hàng nhanh, chỉ đường rõ và đối xử lịch sự. Nếu muốn cảm ơn thêm, dùng mục cảm ơn trong ứng dụng để tiền đến đúng người.

Hàng của shop bị lỗi có nên từ chối nhận và trách người giao không?

Có thể từ chối nhận nếu đơn được phép kiểm hàng và hàng sai rõ ràng. Nhưng lỗi ở món hàng là của người bán, không phải của người giao. Hãy trao đổi bình tĩnh, chụp ảnh, rồi làm việc với shop qua kênh của họ.

Không có nhà khi người giao tới thì làm gì cho đỡ phiền họ?

Báo sớm qua cuộc gọi hoặc tin nhắn, nhờ người nhà hoặc bảo vệ nhận hộ, hoặc hẹn giao lại vào khung giờ khác. Đừng để người giao gọi nhiều lần không ai nghe rồi tự đoán nên làm gì.

Có nên mời người giao hàng vào nhà uống nước?

Mời đứng vào mái hiên hay sảnh để tránh mưa nắng, đưa ly nước là đủ. Phần lớn người giao đang vội nên không muốn vào nhà. Cứ để họ quyết định, đừng ép, và cũng không cần thấy ngại nếu họ từ chối.

Thấy người giao hàng bị tai nạn trước cửa nhà thì làm gì?

Giữ an toàn cho mình trước, cảnh báo xe khác, gọi 115 nếu có người bị thương và 113 nếu cần công an. Không tự di chuyển người bị ngã nếu nghi chấn thương cổ hoặc lưng. Chi tiết nguyên tắc có ở danh mục giúp người gặp nạn của trang.

Người giao hàng có thái độ khó chịu thì phản ánh thế nào cho đúng?

Ghi lại thời gian, mô tả cụ thể việc xảy ra, rồi gửi qua kênh hỗ trợ của ứng dụng hoặc đơn vị vận chuyển. Tránh đăng ảnh, biển số xe hay mặt người giao lên mạng xã hội, vì việc đó dễ thành bêu riếu và có thể gây rắc rối cho chính bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138