CamPhuc.comCảm Phục
Hiến máu và hiến tặng

Chuẩn bị trước khi hiến máu: ăn gì, ngủ thế nào, mặc gì và mang theo những gì

Kế hoạch ba ngày trước khi đi hiến máu: bữa ăn đủ chất, giấc ngủ, nước uống, trang phục, giấy tờ, và những việc nên tránh để không bị hoãn vào phút chót.

Family kitchen in Đà Nẵng at dawn, young man eating a simple breakfast of rice porridge and fruit, backpack and water bottle beside him, seen from the side

Phần lớn những lần bị hoãn hiến máu không đến từ bệnh tật, mà từ những chuyện rất nhỏ trong mấy ngày trước đó: thức khuya, bỏ bữa, uống quá ít nước hoặc vừa có một bữa nhậu. Chuẩn bị tốt giúp bạn qua buổi khám sàng lọc suôn sẻ, hiến xong ít mệt, và quan trọng hơn là muốn quay lại lần sau.

Bài này đi theo trình tự thời gian: ba ngày trước, tối hôm trước, sáng hôm hiến và lúc đã đến điểm hiến. Đây là lời khuyên phổ thông cho người khoẻ mạnh; nếu bạn đang có bệnh mạn tính, đang dùng thuốc hoặc có chế độ ăn đặc biệt, hãy hỏi bác sĩ của mình hoặc nhân viên ở điểm hiến trước khi làm theo.

Ba ngày trước: để cơ thể vào trạng thái bình thường nhất

Người ta hay nghĩ chuẩn bị hiến máu là ăn thật nhiều thịt đỏ vào tối hôm trước. Thực ra điều quan trọng hơn là vài ngày ăn uống, ngủ nghỉ đều đặn, để chỉ số của bạn lúc khám phản ánh đúng sức khoẻ bình thường chứ không phải một ngày bất thường.

Trong ba ngày này, hãy ăn đủ bữa, có rau, có đạm, có tinh bột như mọi khi. Nếu bạn có thói quen nhịn bữa sáng hay ăn kiêng giảm cân gắt gao, đây là lúc tạm dừng. Các món giàu sắt quen thuộc trong bữa cơm Việt như thịt bò, gan, trứng, đậu, rau lá xanh đậm có thể xuất hiện nhiều hơn một chút, nhưng không cần biến bữa ăn thành thực đơn bồi bổ. Lượng huyết sắc tố không tăng vọt sau một bữa; nó phản ánh cách bạn ăn trong thời gian dài.

Tránh những việc làm cơ thể mệt kiệt như tập thể thao cường độ rất cao, đi làm ca đêm liên tục hay thức trắng ôn thi. Hạn chế rượu bia; nếu có tiệc trong mấy ngày này, nên lùi ngày hiến. Còn nếu bạn chớm cảm, đau họng, sốt nhẹ, đừng uống thuốc cố cho khỏi để kịp ngày hiến. Hãy báo đoàn thể hoặc nơi đăng ký rằng bạn xin hẹn đợt sau.

Nên và tránh trong những ngày trước khi hiến

Bảng dưới gom các lời khuyên phổ biến mà điểm hiến máu hay dặn. Không có gì phức tạp, chủ yếu là sinh hoạt điều độ:

ViệcNênNên tránh
Ăn uốngĂn đủ bữa, đủ nhóm chất, có món giàu sắt quen thuộcNhịn ăn, ăn kiêng quá gắt, bữa quá nhiều dầu mỡ ngay trước khi hiến
NướcUống nước đều trong ngày, thêm một ít vào buổi sáng hôm hiếnChỉ uống cà phê, nước ngọt thay nước lọc
Giấc ngủNgủ đủ đêm hôm trước, đi ngủ sớm hơn mọi khiThức khuya xem phim, làm ca đêm rồi đi hiến luôn
Rượu biaKhông uống trong những ngày sát ngày hiếnĐi hiến sau một bữa nhậu tối hôm trước
Vận độngĐi lại, làm việc nhẹ nhàng như thườngChạy đường dài, tập tạ nặng ngay trước khi hiến
ThuốcGhi lại tên thuốc đang dùng để khaiTự bỏ thuốc đang điều trị để được hiến

Điều cuối trong bảng đáng nhắc lại: không bao giờ tự ngưng một thuốc bác sĩ kê chỉ để đủ điều kiện hiến máu. Việc đó có thể hại chính bạn. Hãy khai thật và để nhân viên y tế quyết định.

Tối hôm trước: chuẩn bị đồ đạc và một giấc ngủ

Tối hôm trước là lúc gom những thứ cần mang và tạo điều kiện cho giấc ngủ. Một danh sách đơn giản:

  • Giấy tờ tuỳ thân có ảnh; đặt sẵn trong ví hoặc túi đeo để sáng ra không phải tìm.
  • Giấy chứng nhận hiến máu cũ hoặc ảnh chụp của nó, nếu bạn đã từng hiến.
  • Danh sách thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng, ghi trong điện thoại.
  • Một chai nước nhỏ và chút đồ ăn nhẹ để dùng sau khi hiến nếu điểm hiến đông.
  • Áo có tay rộng, dễ xắn lên tận khuỷu; tránh áo bó tay hoặc áo dài tay chật.
  • Một người đi cùng nếu bạn hiến lần đầu hoặc hay lo lắng; có bạn bên cạnh giúp thời gian chờ đỡ dài.

Sau khi gom đồ, hãy tắt màn hình sớm. Nếu bạn hồi hộp khó ngủ, đó là chuyện bình thường với người lần đầu. Đừng uống thuốc ngủ để cố ngủ, cũng đừng thức đọc thêm hàng loạt bài trên mạng về chuyện ngất khi hiến máu. Nằm nghỉ, thở chậm, nghĩ về việc mình sắp làm là đủ.

Sáng hôm hiến: bữa ăn và đường đi

Buổi sáng là lúc dễ phạm những lỗi nhỏ nhất. Thứ tự gợi ý:

  1. Thức dậy đủ sớm để không phải vội; đi vội, căng thẳng làm mạch nhanh và huyết áp thay đổi.
  2. Ăn sáng nhẹ: cháo, bánh mì, xôi ít, phở hay bún vừa phải, thêm trái cây. Tránh món quá béo như đồ chiên nhiều dầu, vì có nơi sẽ nhắc điều này khi lấy máu.
  3. Uống thêm nước, khoảng một hai cốc, trước khi ra khỏi nhà.
  4. Tính thời gian di chuyển; nếu đi xe máy xa, nhớ chừa dư thời gian và đội mũ bảo hiểm cẩn thận, vì đường về bạn cũng cần tỉnh táo.
  5. Nếu sáng ra thấy người mệt bất thường, sốt hoặc tiêu chảy, hãy ở nhà và báo hẹn lại, kể cả khi đã đăng ký theo đoàn.

Câu hỏi thường gặp nhất là có được uống cà phê buổi sáng không. Phần lớn nơi không cấm một ly cà phê như thói quen, nhưng cà phê không thay được nước lọc và không thay được bữa sáng. Nếu nơi hiến có dặn riêng, hãy làm theo dặn của họ.

Người ăn chay, người đang giảm cân, người làm ca đêm: chỉnh lại cho hợp

Người ăn chay. Ăn chay vẫn hiến máu bình thường, nhưng nguồn sắt từ thực vật cơ thể hấp thu kém hơn sắt từ thịt cá. Trong những tuần trước khi hiến, hãy chú ý các món đậu, đậu phụ, mè, rau lá xanh đậm, nấm, và ăn kèm trái cây chua như cam, ổi, bưởi trong bữa. Nếu bạn từng bị hoãn vì huyết sắc tố thấp, đây là chuyện nên hỏi bác sĩ dinh dưỡng thay vì tự bổ sung.

Người đang giảm cân. Chế độ cắt bữa, nhịn ăn gián đoạn, ăn rất ít tinh bột làm bạn dễ hạ đường huyết và choáng khi hiến. Nếu đang theo một chế độ như vậy, hãy ăn bình thường trở lại ít nhất trong ngày trước và sáng hôm hiến. Một buổi hiến máu không làm hỏng kế hoạch giảm cân, nhưng một lần ngất thì có thể khiến bạn ngại quay lại.

Người làm ca đêm. Đi thẳng từ ca đêm đến điểm hiến là lựa chọn kém nhất. Hãy chọn ngày nghỉ hoặc ngày sau khi đã ngủ bù đủ giấc. Với các điểm hiến lưu động đến tận nhà máy, người làm ca nên đăng ký vào khung giờ sau khi đã nghỉ ngơi, và người tổ chức nên sắp lịch theo ca thay vì gom hết vào một buổi sáng.

Người có bệnh mạn tính đang ổn định. Huyết áp, tuyến giáp, tiểu đường hay bất kỳ bệnh nào đang điều trị: hãy hỏi bác sĩ điều trị trước, rồi mang theo tên thuốc khi đi. Có người vẫn hiến được, có người được khuyên không nên; điều quan trọng là quyết định ấy do người có chuyên môn đưa ra.

Khi đã đến điểm hiến: chờ đợi cũng là một phần chuẩn bị

Đến sớm nhưng không quá sớm. Ngày hội hiến máu thường đông vào đầu giờ. Đến đúng khung giờ được hẹn giúp bạn không phải đứng chờ quá lâu dưới nắng.

Đọc phiếu thật chậm. Ngồi xuống, đọc từng câu trên phiếu hỏi. Đánh dấu vội cho xong là cách dễ khai sai nhất, nhất là các câu về thuốc và xăm hình.

Ăn nhẹ nếu được mời. Nhiều điểm hiến có bánh, sữa hoặc nước trước khi lấy máu. Nếu bạn ăn sáng đã lâu, đừng ngại dùng.

Nói với nhân viên nếu bạn sợ. Sợ kim, từng chóng mặt khi lấy máu xét nghiệm: hãy nói ngay từ đầu. Nhân viên có thể cho bạn nằm thay vì ngồi, nói chuyện để bạn bớt căng.

Không cố. Nếu trong lúc chờ bạn thấy không khoẻ, hoàn toàn có thể xin thôi và về. Không ai đánh giá bạn vì điều đó.

Giữ điện thoại cho việc khác. Trong lúc chờ, lướt mạng xem những đoạn video về người ngất khi hiến máu chỉ làm bạn căng hơn. Nói chuyện với người đi cùng, hỏi nhân viên về quy trình, hoặc đơn giản là ngồi thở chậm. Đến lúc lấy máu, bạn có thể nhìn đi chỗ khác và đếm nhẩm; vài phút trôi qua nhanh hơn bạn nghĩ.

Đi hiến theo đoàn ở cơ quan, trường học: những điều riêng cần để ý

Khi cả cơ quan hay cả lớp cùng đi hiến, có một áp lực vô hình: ai cũng đăng ký, mình không đi thì ngại. Áp lực này đôi khi khiến người đang mệt vẫn cố đi, hoặc người đang uống thuốc giấu không khai. Người tổ chức nên nói rõ từ đầu rằng đăng ký rồi vẫn có thể rút, và ai bị hoãn tại chỗ cũng là chuyện bình thường.

Nếu bạn là người phụ trách danh sách, hãy gửi lời nhắc chuẩn bị trước hai ba ngày thay vì chỉ nhắc giờ tập trung. Một tin nhắn ngắn về ngủ đủ, ăn sáng, mang giấy tờ, mặc áo tay rộng giúp cả đoàn ít bị hoãn hơn. Sắp xếp để người hiến xong không phải quay lại làm việc nặng ngay, cũng không phải tự lái xe đi xa nếu còn mệt.

Nên chia giờ cho đoàn đông người thay vì gom tất cả vào một khung. Ba bốn chục người cùng đến một lúc thì người đến sau phải đứng chờ rất lâu, đói và mệt dần, đúng những điều kiện dễ khiến huyết áp tụt. Chia thành từng nhóm nhỏ, mỗi nhóm cách nhau một khoảng, là việc rất đơn giản mà giúp cả đội lấy máu lẫn người hiến nhẹ nhàng hơn.

Với học sinh, sinh viên, nhà trường nên để các em tự quyết, không tính vào thi đua lớp hay điểm rèn luyện theo kiểu ai không hiến là bị trừ. Hiến máu chỉ có giá trị khi nó thật sự tự nguyện.

Câu hỏi thường gặp

Trước khi hiến máu có cần nhịn ăn không?

Không. Nhịn ăn làm bạn dễ chóng mặt, tụt huyết áp khi hiến. Lời khuyên phổ biến là ăn sáng nhẹ, tránh món quá nhiều dầu mỡ ngay trước khi hiến, và uống đủ nước. Nếu nơi hiến có hướng dẫn riêng thì làm theo hướng dẫn ấy.

Ăn thật nhiều thịt bò tối hôm trước có giúp đủ chỉ số không?

Không đáng kể. Lượng huyết sắc tố phản ánh cách ăn uống và sức khoẻ trong thời gian dài, không tăng nhanh sau một bữa. Ăn đều đặn, đủ chất trong nhiều tuần mới có tác dụng; nếu từng bị hoãn vì chỉ số này, nên hỏi bác sĩ.

Tối hôm trước uống bia có sao không?

Nên tránh rượu bia trong những ngày sát ngày hiến. Rượu bia làm cơ thể mất nước, ảnh hưởng giấc ngủ và có thể khiến bạn mệt, chóng mặt khi hiến. Nếu lỡ có tiệc, cách an toàn là lùi lịch hiến sang đợt khác.

Nên mặc gì khi đi hiến máu?

Mặc áo có tay rộng, xắn được lên quá khuỷu tay, chất vải thoáng. Tránh áo bó tay hay áo khoác dày khó cởi. Đi giày dép thoải mái vì có thể phải đứng chờ, và mang thêm một chai nước nhỏ.

Đã đăng ký theo đoàn mà sáng hôm đó bị sốt thì làm sao?

Ở nhà nghỉ ngơi và báo người phụ trách danh sách rằng bạn xin hẹn đợt sau. Đi hiến khi đang sốt có thể khiến bạn mệt hơn và nhiều khả năng sẽ bị hoãn tại chỗ. Tổ chức tốt sẽ luôn chấp nhận việc rút tên như thế.

Có nên mang người đi cùng khi hiến máu lần đầu không?

Nên, nếu bạn hay lo hoặc đường về xa. Người đi cùng giúp thời gian chờ đỡ căng, để ý nếu bạn mệt sau khi hiến và có thể chở bạn về. Họ không cần phải hiến cùng bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138