CamPhuc.comCảm Phục
Hiến máu và hiến tặng

Hiến máu lần đầu: sợ kim, sợ ngất và một buổi hiến diễn ra thế nào từ đầu đến cuối

Dành cho người lần đầu đi hiến máu đang hồi hộp: buổi hiến diễn ra ra sao, vì sao có người choáng, cách đỡ sợ kim và những câu hỏi ngại nói ra.

Nervous university student lying on a donation bed looking away toward a window while a nurse prepares her arm, friend sitting nearby, campus hall in Huế, backs to camera

Lần hiến máu đầu tiên thường đáng sợ trong đầu hơn là ngoài đời. Phần lớn nỗi lo đến từ những điều chưa biết: đau thế nào, lấy bao nhiêu máu, có ngất không, có ai nhìn mình không. Khi đã hình dung rõ từng bước, cảm giác hồi hộp thường giảm đi rất nhiều, dù có thể không hết hẳn, và cũng không cần phải hết hẳn.

Bài này viết cho người đang cầm tờ đăng ký mà tay hơi run. Bạn sẽ thấy một buổi hiến được kể từ góc nhìn của người ngồi trên ghế, những cách nhỏ giúp đỡ sợ kim, lý do vì sao có người choáng và tại sao điều đó được xử lý dễ dàng, cùng những câu hỏi người lần đầu thường ngại hỏi. Đây là thông tin phổ thông, không thay lời dặn của nhân viên y tế tại điểm hiến.

Sợ là chuyện bình thường, và không ai bắt bạn phải can đảm

Nỗi sợ kim tiêm rất phổ biến, ở cả người trưởng thành. Có người sợ cảm giác đau, có người sợ nhìn thấy máu, có người không sợ gì cụ thể mà chỉ thấy bất an khi phải ngồi yên cho người khác làm gì đó trên cơ thể mình. Những cảm giác này không nói lên điều gì về tính cách hay lòng tốt của bạn.

Điều đáng biết là nhân viên ở điểm hiến gặp người lo lắng mỗi ngày. Họ không chờ đợi bạn bình thản, họ chỉ cần bạn nói ra để họ giúp. Một câu đơn giản như "đây là lần đầu, em hơi sợ" đã đủ để nhân viên chậm lại, giải thích nhiều hơn, cho bạn nằm thay vì ngồi.

Cũng không ai bắt bạn phải hiến cho bằng được. Nếu đến nơi rồi mà nỗi sợ quá lớn, bạn có quyền xin thôi, đứng sang một bên, hoặc chỉ đi xem một vòng để làm quen rồi quay lại lần sau. Rất nhiều người hiến đều đặn nhiều năm từng có một lần đầu như vậy: đến, nhìn, về, rồi vài tháng sau mới ngồi lên ghế.

Nếu bạn từng ngất khi lấy máu xét nghiệm, từng có bệnh tim mạch hay đang điều trị gì đó, hãy kể điều này ngay ở bàn khám. Đó không phải lý do để xấu hổ, mà là thông tin giúp họ chăm sóc bạn an toàn hơn.

Một buổi hiến kể từ chỗ người ngồi trên ghế

Mỗi điểm hiến bố trí khác nhau, nhưng trải nghiệm của người lần đầu thường đi qua những trạm sau:

  1. Bàn đón tiếp. Bạn đưa giấy tờ, nhận phiếu đăng ký và phiếu hỏi sức khoẻ. Nhân viên có thể hỏi bạn đã ăn sáng chưa, ngủ có đủ không.
  2. Điền phiếu. Ngồi một góc đọc các câu hỏi về sức khoẻ, thuốc, những chuyện gần đây. Câu nào không hiểu cứ hỏi lại.
  3. Khám sàng lọc. Đo huyết áp, cân, hỏi thêm vài câu, chích một giọt máu ở đầu ngón tay để thử nhanh. Đây là lần châm kim nhỏ đầu tiên, nhói một chút rồi hết.
  4. Ghế hiến. Bạn nằm hoặc ngồi tựa, nhân viên tìm tĩnh mạch ở khuỷu tay, sát khuẩn, rồi đưa kim vào. Cảm giác thường được tả là nhói nhanh như kiến cắn mạnh, sau đó chỉ còn hơi căng.
  5. Mấy phút máu chảy. Bạn được dặn nắm mở bàn tay nhịp nhàng. Túi máu nằm trên một chiếc cân lắc nhẹ; bạn không cần nhìn nếu không muốn.
  6. Rút kim và nghỉ. Nhân viên rút kim, đặt bông, dặn ấn giữ. Bạn nằm thêm một lúc rồi sang khu nghỉ ăn nhẹ, uống nước, nhận giấy chứng nhận.

Toàn bộ buổi có thể mất từ dưới một giờ đến vài giờ tuỳ đông hay vắng, nhưng thời gian kim nằm trong tay bạn chỉ chiếm một phần nhỏ. Phần lớn thời gian còn lại là chờ, điền phiếu và nghỉ.

Sợ kim: những cách nhỏ giúp bạn đỡ căng

Nói trước với nhân viên. Đây là cách hiệu quả nhất. Khi biết bạn sợ, họ sẽ báo trước từng bước, cho bạn thời gian chuẩn bị, chọn tư thế nằm.

Đừng nhìn. Nếu bạn sợ thấy máu hay kim, cứ quay mặt đi chỗ khác, nhìn trần nhà, nhìn ra cửa sổ, nhìn người bạn đi cùng. Không có lý do gì phải chứng kiến.

Thở chậm và đều. Hít vào bằng mũi, thở ra dài bằng miệng. Hơi thở chậm giúp cơ thể bớt phản ứng căng thẳng. Đừng nín thở lúc kim vào.

Đánh lạc hướng đầu óc. Trò chuyện với nhân viên, nghe một bài nhạc quen bằng tai nghe nếu nơi hiến cho phép, đếm nhẩm, nghĩ về kế hoạch cuối tuần. Đầu óc bận một việc khác thì nỗi sợ nhỏ lại.

Thả lỏng cánh tay. Cánh tay gồng cứng làm việc tìm tĩnh mạch khó hơn và cảm giác nhói rõ hơn. Để tay nằm thoải mái trên tay vịn.

Đi cùng người bạn tin. Có người quen ngồi bên cạnh, cầm tay còn lại, nói vài câu đùa, giúp thời gian trôi nhanh hơn rất nhiều.

Vì sao có người choáng khi hiến máu, và vì sao không cần quá lo

Choáng, xây xẩm, đôi khi ngất trong lúc hoặc ngay sau khi hiến là chuyện ngành truyền máu gặp thường xuyên, nhất là ở người trẻ, người lần đầu và người đang hồi hộp. Phần lớn trường hợp liên quan đến phản ứng của hệ thần kinh trước căng thẳng hoặc cảm giác đau, khiến huyết áp và nhịp tim tụt nhanh trong chốc lát, chứ không phải do lượng máu lấy ra quá nhiều.

Những yếu tố hay đi kèm là đói, thiếu ngủ, uống ít nước, đứng chờ lâu dưới nắng và sợ hãi. Đó là lý do lời khuyên trước khi hiến luôn xoay quanh ăn sáng, ngủ đủ, uống nước, và lý do điểm hiến cho bạn nằm thêm một lúc sau khi rút kim.

Dấu hiệu sắp choáng thường đến từ từ: thấy nóng hoặc lạnh bất thường, vã mồ hôi, buồn nôn, tai ù, mắt hoa. Khi thấy những dấu hiệu này, hãy nói ngay, đừng cố chịu cho qua vì ngại. Nhân viên y tế sẽ xử lý theo quy trình của họ, thường là cho bạn nằm xuống, theo dõi đến khi ổn. Phần lớn người hồi lại nhanh, nghỉ thêm một lúc là về được.

Từng choáng một lần không có nghĩa bạn không bao giờ hiến được. Lần sau hãy kể cho nhân viên nghe, chuẩn bị kỹ hơn, và cân nhắc đi cùng người quen. Nếu lần nào cũng choáng nặng, hãy hỏi bác sĩ xem việc hiến có phù hợp với mình không.

Những câu người lần đầu hay ngại hỏi

Có những câu hỏi nghe có vẻ ngớ ngẩn nên nhiều người không dám hỏi ở điểm hiến. Bảng dưới trả lời ngắn theo kiến thức phổ thông:

Câu hỏiTrả lời ngắn
Đi hiến máu có bị lây bệnh từ kim không?Kim và túi máu dùng một lần, vô trùng, mở trước mặt bạn. Người hiến không nhận máu của ai nên không có đường lây từ người khác.
Lấy bao nhiêu máu?Lượng lấy được nhân viên quyết định theo cân nặng và tình trạng của bạn, ở mức cơ thể người khoẻ bù lại được.
Có ai biết mình trả lời gì trên phiếu không?Phiếu hỏi do nhân viên y tế xem, được giữ kín theo nguyên tắc nghề nghiệp, không đọc to trước người khác.
Có được biết nhóm máu của mình không?Thường là có, qua giấy chứng nhận hoặc thông báo sau xét nghiệm, tuỳ cách làm của từng nơi.
Đang hiến thấy khó chịu có dừng được không?Được. Bạn có quyền xin dừng bất cứ lúc nào, chỉ cần nói với nhân viên đang theo dõi.
Có cần tháo khuyên tai, nhẫn không?Thường không cần, trừ khi đồ đó vướng chỗ lấy máu hoặc nhân viên dặn khác.

Nếu câu hỏi của bạn không có trong bảng, cứ hỏi trực tiếp. Ở điểm hiến không có câu hỏi nào là thừa, và những câu bạn thấy ngại thường là câu nhân viên trả lời mỗi ngày.

Đi một mình hay rủ bạn cùng đi

Cả hai cách đều được, mỗi cách có cái hay riêng. Vài gợi ý để chọn:

  • Đi cùng bạn bè giúp đỡ hồi hộp, có người chở về, có người nhắc mình ăn uống. Hợp với người lần đầu và người hay lo.
  • Đi theo đoàn ở trường, cơ quan tiện về lịch, nhưng dễ có áp lực "ai cũng hiến"; hãy nhớ mình vẫn có quyền rút.
  • Đi một mình đến điểm cố định cho bạn chủ động giờ giấc, không phải chờ đoàn, hợp với người đã quen.
  • Nếu rủ bạn, đừng thuyết phục quá đà. Một người bị ép đi thường lo lắng nhiều hơn và dễ choáng hơn.
  • Nếu bạn là người đi cùng mà không hiến, việc của bạn là ở bên, giữ đồ, đưa nước, nói chuyện, và để ý xem bạn mình có tái mặt không.

Một ví dụ giả định: hai bạn sinh viên ở Huế hẹn nhau đi hiến. Một bạn hiến được, một bạn bị hoãn vì vừa ốm dậy. Bạn bị hoãn vẫn ở lại, ngồi cạnh bạn mình suốt lúc hiến, rồi hai tháng sau quay lại hiến được. Lần đầu không nhất thiết phải là lần hiến thành công, chỉ cần là lần bạn dám bước vào.

Sau lần đầu: cảm xúc lẫn lộn là chuyện bình thường

Nhiều người kể lại rằng cảm xúc sau lần hiến đầu khá lạ: một chút mệt, một chút tự hào, một chút ngạc nhiên vì nó không đáng sợ như tưởng. Có người thấy nhẹ nhõm và muốn quay lại ngay khi đủ thời gian. Có người thấy mệt hơn mình nghĩ và chưa chắc có muốn đi nữa không. Cả hai phản ứng đều bình thường.

Nếu bạn muốn chia sẻ trải nghiệm lên mạng xã hội, hãy kể thật, kể cả phần hồi hộp. Một bài đăng thật thà về nỗi sợ lần đầu thường giúp người khác dám đi hơn là những tấm ảnh giơ ngón tay cái. Nhớ đừng chụp mặt người hiến bên cạnh hay nhân viên khi chưa xin phép.

Và nếu sau lần đầu bạn quyết định hiến máu không phải việc dành cho mình, cũng không sao. Lòng tốt có nhiều cách để biểu hiện. Bạn đã thử, đã hiểu, và có thể giúp người khác bớt sợ bằng chính câu chuyện của mình.

Câu hỏi thường gặp

Hiến máu có đau không?

Có một cảm giác nhói nhanh lúc kim vào, nhiều người tả như kiến cắn mạnh, sau đó chỉ còn hơi căng tức ở khuỷu tay trong mấy phút máu chảy. Thả lỏng cánh tay, thở đều và nhìn đi chỗ khác giúp cảm giác này nhẹ hơn.

Người sợ kim có nên đi hiến máu không?

Có thể đi, miễn là bạn nói trước với nhân viên để được hỗ trợ: nằm thay vì ngồi, được báo trước từng bước, có người đi cùng. Nếu đến nơi vẫn quá sợ, bạn có quyền xin thôi và quay lại lần khác mà không ai trách.

Ngất khi hiến máu có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp choáng hoặc ngất khi hiến máu là phản ứng tạm thời của cơ thể trước căng thẳng, được nhân viên xử lý ngay tại chỗ và hồi lại nhanh. Hãy báo sớm khi thấy dấu hiệu lạ. Nếu lần nào cũng choáng nặng, nên hỏi bác sĩ.

Hiến máu lần đầu mất bao lâu?

Thời gian kim nằm trong tay chỉ vài phút, nhưng cả buổi gồm đón tiếp, điền phiếu, khám, hiến và nghỉ có thể mất từ dưới một giờ đến vài giờ tuỳ đông hay vắng. Ngày hội lớn thường phải chờ lâu hơn điểm cố định.

Lần đầu bị hoãn hiến thì có nên quay lại không?

Nên, nếu lý do hoãn là tạm thời như huyết áp thấp, vừa ốm hay thiếu ngủ. Ghi lại lý do và mốc hẹn, chuẩn bị kỹ hơn rồi quay lại. Nếu được báo cần đi khám, hãy đi khám trước khi tính chuyện hiến tiếp.

Có nên đăng ảnh lần đầu hiến máu lên mạng không?

Đăng được nếu bạn muốn, nhất là khi kể thật cả phần hồi hộp, vì điều đó giúp người khác bớt sợ. Chỉ cần tránh chụp rõ mặt người hiến khác và nhân viên khi chưa xin phép, và không đăng giấy tờ có thông tin cá nhân.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138