CamPhuc.comCảm Phục
Ghi nhận và đề cử việc tốt

Khen nhân viên phục vụ tử tế: nói với quản lý, viết đánh giá sao cho có ích

Lời khen chỉ thành ghi nhận khi tới tai người quản lý. Cách khen nhân viên quán ăn, cửa hàng ngay tại quầy và viết đánh giá trên mạng sao cho có ích.

Busy noodle shop in Hai Phong at noon, a customer speaking quietly with the shop owner near the counter while a young waiter clears a table in soft focus

Muốn khen một nhân viên phục vụ tử tế cho có ích, bạn nói với người quản lý hoặc chủ quán chứ không chỉ với nhân viên, nêu đúng việc người đó đã làm, và nếu viết đánh giá trên mạng thì khen hành động, không khen ngoại hình, không đăng ảnh rõ mặt khi chưa hỏi. Ba câu nói đúng chỗ có thể giúp một người làm ca được nhìn nhận khác hẳn trong mắt cấp trên.

Bài này dành cho khách hàng bình thường ở quán ăn, quán cà phê, siêu thị, tiệm thuốc, cây xăng, và cả cho chủ cửa hàng muốn biến lời khen của khách thành ghi nhận trong nội bộ. Nhân vật minh hoạ là ví dụ giả định.

Lời khen chỉ thành ghi nhận khi tới tai người quản lý

Nhân viên phục vụ nghe lời phàn nàn hằng ngày, lời khen thì hiếm hơn nhiều. Khi khách khen trực tiếp, họ vui, nhưng lời khen đó thường dừng lại ở đó. Người quản lý không biết, sổ đánh giá không ghi, và cuối tháng, khi xét ai được giữ lại hay được lên ca tốt hơn, điều duy nhất người quản lý nhớ có khi là một lần khách phàn nàn món ra chậm.

Đây không phải lỗi của ai. Người quản lý không thể đứng cạnh từng nhân viên cả ca; họ dựa vào những gì được báo lên. Nếu khách chỉ lên tiếng khi không hài lòng, bức tranh họ có về nhân viên sẽ lệch về phía tiêu cực. Một lời khen nói với đúng người là cách đơn giản nhất để kéo bức tranh ấy lại cho đúng.

Cũng cần nói rõ: khen nhân viên tử tế khác với khen dịch vụ chung chung. “Quán phục vụ tốt” giúp quán, nhưng không giúp riêng người đã cúi xuống nhặt muỗng cho đứa nhỏ bàn bạn, hay người đã chạy theo trả lại chìa khoá xe bạn để quên. Phần việc của bạn là chỉ ra đúng người đó, đúng việc đó.

Lời khen cũng không cần to tát. Việc tử tế đáng được nói ra thường rất nhỏ: rót thêm nước không cần gọi, nhắc khách món này có đậu phộng khi thấy trẻ nhỏ, dặn khách giữ túi cẩn thận khi quán đông. Chính vì nhỏ nên người làm ít khi được ai để ý.

Nói với quản lý ngay tại quầy: ba câu là đủ

Câu một: hỏi đúng người. “Cho em gặp anh chị quản lý ca một chút được không, em muốn khen một bạn nhân viên.” Câu nói rõ mục đích ngay từ đầu để người quản lý không căng thẳng nghĩ là khách tới phàn nàn.

Câu hai: nêu tên và việc. “Bạn Ngân bàn số sáu thấy bà nhà em đi lại khó, đã đổi cho cả nhà sang bàn tầng trệt và mang món lên tận nơi.” Tên, vị trí, hành động. Không cần nhiều hơn.

Câu ba: ý nghĩa với bạn. “Nhà em ăn ở đây lâu rồi, hôm nay bà rất vui.” Câu này cho người quản lý biết lời khen có liên quan tới việc giữ khách, điều mà chủ quán nào cũng để tâm.

Nếu không có quản lý ở đó. Hỏi nhân viên khác cách gửi lời khen tới chủ hoặc quản lý: hộp góp ý, số trên hoá đơn, trang của quán. Ghi tên nhân viên lại để gửi sau.

Đừng kéo dài. Giờ cao điểm, người quản lý đang bận. Nói gọn, cảm ơn, rồi để họ làm việc. Lời khen ngắn mà rõ dễ được nhắc lại trong buổi họp ca hơn một câu chuyện dài.

Viết đánh giá trên mạng sao cho có ích cho người được khen

Đánh giá trên bản đồ, ứng dụng giao đồ ăn hay trang của quán được rất nhiều chủ cửa hàng đọc kỹ. Một đánh giá khen nhân viên có ích khi nó tuân theo vài điều dưới đây.

  • Nêu tên nhân viên theo bảng tên nếu có, kèm ngày và khung giờ, để quản lý xác định đúng người.
  • Kể một việc cụ thể thay vì một chuỗi lời khen: việc gì, tình huống ra sao, kết quả thế nào.
  • Không đăng ảnh rõ mặt nhân viên khi chưa hỏi ý. Nhiều người làm thêm không muốn bị nhận ra trên mạng, có người còn có lý do riêng để giữ kín nơi làm việc.
  • Không bình luận ngoại hình, tuổi tác, giọng nói, hoàn cảnh gia đình của nhân viên, kể cả với ý tốt.
  • Không so sánh với nhân viên khác theo kiểu “bạn này tốt hơn hẳn mấy bạn kia”; lời khen một người không cần dựa vào việc chê người khác.
  • Tách lời khen nhân viên khỏi lời góp ý về quán. Nếu món ăn chưa ngon nhưng nhân viên rất tử tế, nói rõ cả hai, để người được khen không bị liên luỵ bởi phần chê.
  • Không viết đánh giá khen để đổi lấy món tặng hay giảm giá; một lời khen có điều kiện không còn là ghi nhận.

Nếu quán trả lời đánh giá và hỏi thêm chi tiết, bạn nhắn riêng thay vì kể công khai, nhất là khi câu chuyện có liên quan tới người khác như người già, trẻ nhỏ hay một khách gặp chuyện trong quán.

Khen đúng việc, tránh những lời khen dễ gây khó xử

Ý tốt không phải lúc nào cũng thành lời khen dễ nghe. Bảng dưới gợi ý những điểm nên khen và những kiểu nên tránh.

Nên khenNên tránhVì sao
Hành động cụ thể: giữ đồ, nhắc thành phần món, giúp người giàKhen ngoại hình: xinh, đẹp trai, dễ thươngNgoại hình không phải công việc; nhiều người thấy bị soi xét
Cách xử lý khi quán đông hay gặp khách khóKhen kiểu thương hại: tội nghiệp, vất vả quáNgười lao động muốn được ghi nhận vì làm tốt, không vì đáng thương
Sự chủ động: làm trước khi khách phải hỏiSo sánh: tốt hơn mấy bạn kiaKéo đồng nghiệp vào lời khen dễ sinh ganh tị
Sự trung thực: báo khách món hết, món lâuHỏi chuyện riêng trong lúc khenLời khen không phải dịp để tìm hiểu đời tư
Tinh thần làm việc đều đặn qua nhiều lần ghéHứa hẹn thay người quản lý: chắc chắn được thưởngViệc thưởng là của quán, khách hứa thay dễ làm nhân viên khó xử

Một mẹo nhỏ: trước khi nói lời khen, bạn thử hình dung người được khen kể lại câu đó cho đồng nghiệp nghe. Nếu họ kể lại mà thấy vui, đó là lời khen đúng. Nếu họ ngại kể, có lẽ nên đổi cách nói.

Tiền boa và quà nhỏ: khi nào ổn, khi nào nên hỏi trước

Ở Việt Nam, chuyện để lại tiền boa không có quy ước chung. Có nơi khách để lại tiền thừa là bình thường, có nơi nhân viên được dặn không nhận vì quán chia đều tiền boa hoặc vì quy định của chuỗi cửa hàng. Cách an toàn là hỏi nhẹ nhàng, hoặc để tiền boa qua quầy thu ngân thay vì dúi vào tay riêng một người.

Tiền boa không thay được lời khen. Nhiều nhân viên kể rằng một lời khen tới tai quản lý có ích cho họ lâu dài hơn khoản tiền nhỏ, vì nó ảnh hưởng tới cách họ được đánh giá, được xếp ca, được tin giao việc. Nếu chỉ chọn được một trong hai, hãy chọn lời khen đến đúng chỗ.

Với quà nhỏ như hộp bánh khi bạn là khách quen lâu năm, hãy đưa cho cả ca hoặc cả quán thay vì riêng một người, trừ khi bạn chắc người đó được phép nhận. Ở những nơi như nhà thuốc, ngân hàng hay cơ quan có quy định nghiêm về quà tặng, tốt nhất chỉ gửi lời khen.

Cũng tránh biến tiền boa thành điều kiện để được phục vụ tốt hơn trong lần sau. Lòng tử tế của nhân viên đáng được ghi nhận chính vì nó không phụ thuộc vào việc khách có cho thêm gì hay không. Giữ cho lời khen và tiền boa là hai chuyện tách biệt giúp người được khen thấy rõ điều mình được ghi nhận.

Khi bạn là chủ quán: biến lời khen của khách thành ghi nhận

Lời khen của khách chỉ có tác dụng nếu cửa hàng có chỗ để giữ nó. Một quy trình gọn cho quán nhỏ gồm các bước sau.

  1. Dặn nhân viên quầy: khi khách muốn khen ai, mời quản lý ra nghe hoặc ghi lại ngay tên khách, tên nhân viên, việc được khen.
  2. Mỗi tuần đọc lại các đánh giá trên mạng, lọc ra những đánh giá nêu tên hoặc mô tả nhân viên cụ thể.
  3. Đọc lời khen trong buổi họp đầu ca, nói rõ việc được khen, để cả ca hiểu quán coi trọng điều gì.
  4. Ghi lời khen vào sổ hoặc tệp theo dõi nhân viên, để khi xét tăng lương, chuyển ca hay lên vị trí có căn cứ.
  5. Trả lời khách đã khen, cảm ơn họ và báo là quán đã chuyển lời. Khách thấy lời khen có kết quả thì lần sau còn khen tiếp.
  6. Không biến lời khen thành bảng xếp hạng nhân viên treo giữa quán; ghi nhận việc tốt khác với tạo áp lực đua nhau lấy lòng khách.

Ví dụ giả định: một quán phở ở Hải Phòng giữ một cuốn sổ nhỏ ở quầy, ghi lời khen của khách. Cuối tháng, chủ quán đọc lại cuốn sổ trong bữa cơm chung với nhân viên. Không có tiền thưởng kèm theo, nhưng nhân viên mới nói rằng chính cuốn sổ đó cho họ biết quán mong họ cư xử với khách thế nào.

Khen người giao hàng, tài xế qua ứng dụng: chấm sao chưa đủ

Với người giao hàng và tài xế đặt qua ứng dụng, người quản lý chính là hệ thống đánh giá. Nhiều người chấm năm sao theo thói quen cho mọi chuyến, nên năm sao gần như không còn phân biệt được ai tử tế hơn ai. Thứ phân biệt được là vài dòng nhận xét đi kèm, và các mục khen cụ thể nếu ứng dụng có.

Khi một người giao hàng đội mưa mang đồ lên tận tầng cho bà bạn vì thang máy hỏng, hay một tài xế chờ thêm vài phút vì bạn đang bế con nhỏ, bạn viết đúng việc đó vào ô nhận xét. Một câu cụ thể có thể được bộ phận phụ trách đối tác đọc tới, trong khi một chuỗi sao thì chỉ là con số trung bình.

Ngược lại, đừng hạ sao một người giao hàng vì lỗi của quán, như món làm sai hay đóng gói kém. Điểm đánh giá ảnh hưởng trực tiếp tới thu nhập và cơ hội nhận đơn của họ. Góp ý về quán thì gửi cho quán; góp ý về người giao thì chỉ về phần việc của người giao.

Nếu muốn cảm ơn thêm, nhiều ứng dụng có mục gửi tiền cảm ơn sau chuyến. Đó là lựa chọn tự nguyện của bạn, không thay được lời nhận xét cụ thể. Không cần và không nên xin số riêng của tài xế để gửi gì thêm ngoài ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Khen nhân viên trước mặt các đồng nghiệp khác có làm họ ngại không?

Có thể, nhất là với người hay ngượng. Bạn khen trực tiếp với nhân viên bằng một câu ngắn, rồi nói phần chi tiết với quản lý ở chỗ riêng. Như vậy người được khen biết lời khen, còn quản lý có đủ thông tin để ghi nhận.

Không biết tên nhân viên, viết đánh giá trên mạng thế nào cho đúng người?

Ghi ngày, khung giờ, vị trí như quầy thu ngân hay khu bàn ngoài trời, và một đặc điểm công việc như bạn pha chế ca tối. Quản lý thường tra được ca trực. Tránh mô tả ngoại hình để nhận diện, vì như vậy dễ thành bình luận về người đó.

Nhân viên tử tế nhưng quán phục vụ chậm thì nên đánh giá thế nào?

Bạn tách hai phần rõ ràng: góp ý về tốc độ phục vụ của quán, và khen riêng nhân viên đã cư xử tốt. Ghi rõ như vậy để người quản lý không đổ phần chậm cho chính người bạn khen, và để lời khen không bị chìm.

Có nên đưa tiền boa riêng cho nhân viên đã giúp mình không?

Tuỳ quy định của từng nơi. Một số quán chia đều tiền boa hoặc không cho nhân viên nhận riêng. Cách an toàn là hỏi nhẹ hoặc gửi qua quầy thu ngân. Nếu không chắc, lời khen tới tai quản lý là món quà không bao giờ sai quy định.

Là chủ quán, có nên thưởng tiền cho nhân viên mỗi khi được khách khen không?

Đó là lựa chọn của bạn, nhưng thưởng theo từng lời khen dễ khiến nhân viên đua nhau xin khách đánh giá. Nhiều chủ quán chọn ghi nhận bằng lời trong buổi họp và đưa lời khen vào căn cứ xét lương định kỳ, như vậy công bằng hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138