CamPhuc.comCảm Phục
Việc tốt đời thường

Giúp người cao tuổi qua đường: hỏi trước, dắt cho vững và đi đúng nhịp

Cách giúp người cao tuổi, người chống gậy, người khiếm thị qua đường an toàn: hỏi trước, chọn chỗ qua, cách cho khoác tay, ra hiệu xe và đi đều.

Young man in a delivery jacket guiding an elderly woman with a cane across a zebra crossing on a wide avenue in Ho Chi Minh City, viewed from behind, motorbikes slowing

Giúp người cao tuổi qua đường đúng cách là hỏi họ trước, chọn chỗ qua có vạch kẻ hoặc đèn tín hiệu, để họ khoác tay bạn thay vì bị nắm kéo, bạn đứng ở phía xe tới và cả hai đi đều một nhịp, không dừng đột ngột, không lùi lại giữa đường. Đi nhanh không phải mục tiêu; đi đều và dễ đoán mới giúp người lái xe tránh được.

Ở các thành phố đông xe như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh, sang đường là việc khó cả với người trẻ. Với người cao tuổi, người chống gậy hay người nhìn kém, đó có khi là lý do khiến họ ngại ra khỏi nhà. Một cánh tay đưa ra đúng lúc giúp được nhiều, nhưng giúp sai cách thì có thể làm người được giúp mất thăng bằng ngay giữa dòng xe.

Vì sao sang đường khó với người cao tuổi hơn ta tưởng

Người trẻ nhìn một con đường và ước lượng gần như tức thì: chiếc xe kia còn xa, đi được. Với nhiều người cao tuổi, phép ước lượng đó chậm và kém chắc chắn hơn. Tầm nhìn hai bên hẹp lại nên xe từ phía cạnh xuất hiện bất ngờ; tai nghe kém hơn nên không nhận ra tiếng xe máy điện chạy êm; bước chân ngắn và chậm nên khoảng trống tưởng đủ lại hoá thiếu. Thêm vào đó là nỗi sợ: một người từng bị quẹt xe, từng ngã, sẽ đứng chờ rất lâu ở mép đường rồi bất ngờ bước xuống vào lúc không phù hợp.

Hiểu điều này giúp bạn giúp đúng chỗ. Thứ người cao tuổi cần thường không phải sức kéo mà là một đôi mắt quan sát thay họ, một người chắn ở phía xe tới và một nhịp đi ổn định. Họ cũng cần không bị giục. Câu "nhanh lên bác ơi" giữa đường, dù vô tình, là câu khiến nhiều người già hoảng và vấp.

Cũng nên nhớ rằng người lái xe nhìn thấy một người già đứng một mình ở mép đường thường không đoán được người đó định đi hay không. Khi có bạn đứng cạnh, tư thế của hai người rõ ràng hơn: đã sẵn sàng, đang chờ hay đang bước. Sự rõ ràng đó tự nó đã làm con đường an toàn hơn.

Hỏi trước, đừng tự nắm tay

Phản xạ tự nhiên của người tốt bụng là bước tới nắm lấy tay người già và kéo đi. Nhưng với nhiều người cao tuổi, bị một người lạ nắm tay bất ngờ là chuyện giật mình; với người chống gậy, mất đi một bên tay tì có khi làm họ chênh vênh hơn. Có những người qua đường chậm nhưng hoàn toàn tự đi được và không muốn bị coi là yếu.

Vì vậy câu đầu tiên luôn là một lời hỏi: "Bác có muốn cháu đi cùng sang đường không ạ?" Nếu họ đồng ý, hỏi tiếp: "Bác khoác tay cháu nhé, hay bác muốn cháu đi bên cạnh thôi?" Câu hỏi thứ hai quan trọng không kém: có người muốn khoác tay, có người chỉ muốn có ai đó đi phía ngoài để chắn xe.

Nếu họ từ chối, đừng nài. Bạn vẫn có thể đi cùng lúc với họ ở phía xe tới, cách một chút, như một người qua đường bình thường; xe nhìn thấy hai người sẽ dễ giảm tốc hơn một người. Tôn trọng lời từ chối cũng là một phần của việc giúp đúng.

Chọn chỗ qua và lúc qua

Trước khi bước xuống lòng đường, dành vài giây chọn chỗ. Với người đi chậm, chỗ qua đường quyết định phần lớn mức an toàn:

  • Ưu tiên vạch kẻ đường có đèn tín hiệu. Nếu có nút bấm cho người đi bộ, bấm và chờ. Đi thêm vài chục mét tới chỗ có đèn thường an toàn hơn băng ngang ở chỗ gần nhất.
  • Bắt đầu đi ngay đầu pha đèn xanh, không phải giữa pha. Người cao tuổi cần nhiều thời gian; bắt đầu khi đèn cho người đi bộ đã sắp hết là dễ bị kẹt giữa đường.
  • Tránh băng qua giữa hai ô tô đang đỗ, ngay khúc cua, đầu dốc. Đó là những chỗ người lái không nhìn thấy người đi bộ cho tới phút cuối.
  • Đường có dải phân cách giữa thì chia làm hai chặng. Qua nửa đường, dừng ở dải phân cách, để người cao tuổi nghỉ một nhịp rồi qua nửa còn lại.
  • Buổi tối, chọn chỗ có đèn đường sáng. Nếu bạn có đèn pin điện thoại, có thể bật để người lái xe nhìn thấy.
  • Không dẫn qua nơi có cầu vượt hay hầm đi bộ mà người cao tuổi đi được. Nhưng cũng đừng ép người chân yếu leo cầu thang dài; hỏi họ muốn đi lối nào.

Cách dắt cho vững

Để họ khoác tay bạn, không phải bạn nắm cổ tay họ. Bạn gập khuỷu tay, để người cao tuổi đặt tay lên cánh tay mình. Như vậy họ chủ động tì vào bạn theo sức mình, và có thể buông ra bất cứ lúc nào. Nắm cổ tay kéo đi dễ khiến họ bị lệch người, nhất là khi bạn đi nhanh hơn họ.

Đứng ở phía xe tới. Ở đường hai chiều, bạn đổi phía khi qua nửa đường. Bạn đứng phía xe tới vừa làm tấm chắn, vừa dễ giơ tay ra hiệu cho người lái.

Đi theo nhịp của họ, báo trước những chỗ gồ ghề. Nói ngắn: "có bậc xuống", "có ổ gà phía trước", "lên vỉa hè nhé". Người nhìn kém hoặc đang mải để ý xe rất cần những lời báo này. Đừng giục; một bước vấp giữa đường nguy hiểm hơn nhiều so với vài giây chậm hơn.

Giơ tay ra hiệu, nhưng đừng tin chắc xe sẽ dừng. Giơ bàn tay về phía xe tới là tín hiệu quen thuộc, giúp người lái chú ý. Nhưng vẫn phải nhìn và chờ xe giảm tốc thật. Bàn tay giơ lên không phải lá chắn.

Đi đều, không dừng đột ngột, không lùi lại. Ở đường đông xe máy, người lái thường tính sẵn hướng đi của người đi bộ để vòng tránh. Một bước lùi bất chợt làm phép tính đó sai và gây va chạm. Nếu buộc phải dừng, dừng hẳn và đứng yên, đừng chạy tới chạy lui.

Người khiếm thị, người dùng xe lăn, người chống nạng: hỏi gì, hỗ trợ ra sao

Mỗi người có cách di chuyển riêng và thường biết rõ mình cần gì. Bảng dưới gợi ý câu hỏi và cách hỗ trợ phổ biến; khi họ nói khác, làm theo họ.

Người được giúpHỏi trướcHỗ trợ thường phù hợp
Người khiếm thị dùng gậy dò đường"Anh có cần người đi cùng sang đường không?"Để họ nắm phía trên khuỷu tay bạn, bạn đi trước nửa bước; báo bậc lên xuống, không kéo gậy của họ
Người đi xe lăn"Chị muốn tự lăn hay cần đẩy giúp?"Nếu được nhờ đẩy, đẩy chậm, xuống bậc thì quay lưng xe xuống trước theo hướng dẫn của họ; chọn chỗ vỉa hè có lối thoải
Người chống nạng, chân bó bột"Em đi bên cạnh chắn xe cho anh nhé?"Thường họ không cần khoác tay vì hai tay đều bận; bạn đi phía xe tới, đi chậm theo họ
Người cao tuổi xách đồ nặng"Bác để cháu xách giúp qua đường nhé?"Cầm đồ giúp để họ rảnh tay giữ thăng bằng; trả lại ngay khi sang tới nơi
Người đẩy xe hàng rong, xe đẩy em bé"Chị có cần em chắn xe phía này không?"Đi phía xe tới, ra hiệu; không tự giành lấy xe đẩy

Nguyên tắc chung với người khuyết tật: hỏi và nghe. Người đã sống nhiều năm với chiếc gậy dò đường hay chiếc xe lăn hiểu cơ thể và thiết bị của họ hơn bạn. Một người giúp tốt là người làm đúng điều được nhờ.

Khi đang giữa đường mà xe vẫn lao tới

Dù đã chọn chỗ và lúc qua, vẫn có lúc một chiếc xe máy không giảm tốc, hay đèn đã chuyển khi hai người còn giữa lòng đường. Lúc này điều quan trọng nhất là đừng hoảng. Đứng yên, thẳng hàng, giơ tay ra hiệu rõ ràng thường an toàn hơn cố chạy. Người cao tuổi bị kéo chạy rất dễ ngã.

Nếu có dải phân cách gần đó, đưa họ tới đó đứng chờ pha đèn sau. Nếu đường không có chỗ trú, giữ vị trí, để người lái nhìn thấy cả hai người và vòng tránh. Đừng để người cao tuổi đứng một mình giữa đường trong lúc bạn chạy sang trước để "chặn xe".

Sau khi sang tới nơi, hỏi xem họ có mệt không, có muốn đứng nghỉ một chút. Có người cao tuổi bị run sau một lần qua đường căng thẳng; một phút đứng nghỉ trong bóng râm giúp họ lấy lại bình tĩnh trước khi đi tiếp. Nếu họ bị va quẹt, dù nhẹ, và có dấu hiệu đau nhiều, chóng mặt, không đứng vững, gọi 115.

Một lần suýt bị quẹt cũng là dịp để rút kinh nghiệm cho lần sau: chỗ qua đó có hợp không, có nên đi xa hơn một đoạn tới chỗ có đèn không, giờ đó có phải giờ tan tầm không. Nếu bạn hay gặp người cao tuổi ở cùng một ngã tư, có thể góp ý với tổ dân phố hay Uỷ ban nhân dân cấp xã về vạch kẻ, đèn tín hiệu, gờ giảm tốc ở đó. Một kiến nghị nhỏ có khi giúp được nhiều người hơn trăm lần dắt tay.

Sang tới nơi rồi: đi thêm một đoạn hay để họ tự đi

Nhiều người giúp xong là vội đi tiếp, và như vậy là đủ. Nhưng thỉnh thoảng sẽ có người cao tuổi cần thêm một chút: tìm đúng cổng chợ, tìm trạm xe buýt, chờ con cháu tới đón. Hỏi một câu "bác đi tiếp được chứ ạ?" là cách tự nhiên để họ nói ra nếu cần.

Cũng có khi bạn nhận ra người mình vừa giúp không chỉ chậm mà còn có vẻ lạc, không biết mình đang đi đâu. Lúc đó, chuyện đã khác chuyện qua đường; cách bắt chuyện và tìm người nhà cho người cao tuổi lạc đường được hướng dẫn trong một bài riêng cùng chuyên mục.

Ví dụ giả định: chị Hoa ở Vinh hay đi qua một ngã tư gần chợ vào buổi sáng, và gặp một cụ bà ngày nào cũng sang đường ở đó mua rau. Sau vài lần đi cùng, hai người quen nhau, cụ chờ chị ở đầu đường vào giờ quen. Việc tốt đời thường nhiều khi không phải một lần anh hùng, mà là một thói quen nhỏ lặp lại đủ lâu để thành sợi dây giữa những người hàng xóm.

Câu hỏi thường gặp

Người cao tuổi từ chối được giúp nhưng đi rất chậm giữa đường đông thì sao?

Tôn trọng lời từ chối nhưng vẫn có thể đi cùng lúc với họ ở phía xe tới, cách một khoảng, như một người qua đường bình thường. Người lái xe nhìn thấy hai người sẽ dễ giảm tốc hơn. Không cần nói gì thêm, không nắm tay họ khi họ đã nói không cần.

Có nên đứng ra giữa đường giơ tay chặn xe cho người già qua không?

Không nên đứng một mình giữa dòng xe để chặn. Cách an toàn hơn là đi cùng người cao tuổi, đứng ở phía xe tới và giơ tay ra hiệu khi cả hai đã sẵn sàng bước. Chặn xe kiểu đứng giữa đường đặt chính bạn vào nguy hiểm và có thể gây va chạm cho xe phía sau.

Dắt người khiếm thị qua đường thì nên nắm tay họ không?

Không nên tự nắm tay người khiếm thị. Hỏi họ có cần giúp không, rồi để họ nắm phía trên khuỷu tay bạn, bạn đi trước nửa bước. Báo trước các bậc lên xuống, ổ gà, xe đỗ trên vỉa hè. Đừng chạm vào gậy dò đường hay chó dẫn đường của họ.

Trẻ em có nên tự dắt người già qua đường không?

Trẻ nhỏ chưa đủ khả năng phán đoán tốc độ xe để dẫn người khác qua đường. Tốt hơn là trẻ báo cho người lớn gần đó hoặc cùng người lớn đi giúp. Trẻ lớn hơn có thể đi cùng người già ở chỗ có đèn tín hiệu. Đây là việc tốt vừa sức, không cần biến thành thành tích.

Đường không có vạch kẻ, không có đèn thì qua thế nào cho an toàn?

Chọn chỗ thẳng, nhìn rõ hai chiều, không có xe đỗ che khuất. Chờ khoảng trống đủ dài, đi đều, ra hiệu bằng tay, chia làm hai chặng nếu đường rộng. Nếu đi thêm một đoạn có chỗ an toàn hơn, nên hỏi người cao tuổi có muốn đi thêm không thay vì băng ngang ngay.

Lỡ khi đang giúp mà người già bị xe quẹt ngã thì làm gì?

Báo hiệu cho các xe phía sau giảm tốc, không cố kéo người cao tuổi đứng dậy nếu họ kêu đau cổ, lưng hay không cử động được. Gọi 115 và làm theo hướng dẫn của tổng đài. Nếu cần ghi nhận sự việc, gọi 113. Chuyện trách nhiệm sau đó có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138